Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

der opportunisten. Zijne groote verdiensten voor de Republiek, zijne macli- Gambetta; tige welsprekendheid, zijn sterke aanhang in de kamer en zijne buiten- ^° ministerie gewone populariteit, verzekerden hem een onmiskenbaar gezag, dat hem, en zyn dood. bij de bevestiging der parlementaire republiek in 1879, scheen aan te wijzen als den man, wien de vorming van een ministerie moest worden opgedragen, maar dat tevens menigeen een doorn in het oog was, misschien ook door sommigen werkelijk als een gevaar werd beschouwd. President Grévy, de bourgeois-republikein en nuchtere zakenman, kon Gambetta niet uitstaan en wilde voorshands van hem als minister niet hooren; in het gestoelte van voorzitter der kamer van afgevaardigden, waarop hij door eene groote meerderheid van stemmen werd geplaatst, zou hij een eervolle maar geen eerste rol in het politieke spel vervullen. Doch een man als hij, geheel vervuld van de gedachte aan de reorganisatie en opheffing van zijn vaderland, machtig door de aantrekkingskracht die zijn geest en zijn hart bij voortduring op velen bleven uitoefenen, kon zich met zulk eene rol niet vergenoegen; de elkaar opvolgende ministeries, die zijn steun niet konden ontberen, ondergingen, zij het ook onwillig, zijn invloed in toenemende mate. Maar dit kon niet geschieden zonder dat naijver, wantrouwen,

vijandschap jegens hem ook voortdurend nieuw voedsel kregen; vooral de beschuldiging van caesaristische neigingen vond ingang, en juist deze maakte het voor hem een zeer hachelijke onderneming, dat hij,

toen Grévy hem eindelijk in November 1881 het vormen van een ministerie had moeten opdragen, onder de voorstellen tot herziening der constitutie ook de invoering opnam van den „scrutin de liste",

de verkiezing van afgevaardigden voor de kamer per departement volgens lijsten van candidaten, door de partijen opgesteld. Gambetta beschouwde deze wijze van verkiezing, in tegenstelling met die van den enkelen afgevaardigde per arrondissement, welke hij eene verkiezing van intimidatie en omkooping noemde, als het middel om de ware uitspraak van het land te vernemen, de vereischte eenheid in de regeering te verkrijgen, en aan het hoofd eener partij een afdoend vertrouwen te verzekeren ten einde een krachtig bestuur te kunnen voeren. Maar dat waren ook juist de overwegingen, die alle vijanden van Gambetta, van rechts en van links, allen die, om welke redenen dan ook, zijne dictatuur vreesden of voorgaven te vreezen, te zamen dreven om hem ten val te brengen, en inderdaad werd het ministerie den 26en Januari 1882 geslagen en trad het, na een bestaan van een paar maand, af. Op het

Sluiten