Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Een tweede oorzaak van blijvende verbittering der Ieren was de handhaving der Engelsche staatskerk, welker instandhouding door hen en hun land bekostigd werd, ofschoon waarschijnlijk niet meer dan 10% der bewoners van Ierland er toe behoorden, en in negen van de drie-en-dertig diocesen, waarin Ierland kerkelijk was verdeeld, de Anglicanen slechts 2 '/j tot 3 '/i % der bevolking uitmaakten.

Trouwens O'Connell's leuze van „repeal", die den eisch van herroeping der unie met Groot-Brittannië en van herstel der Iersche autonomie in zich sloot, was niet vergeten; de heftige nationalisten,

die in 1848 vergeefs beproefd hadden een opstand te verwekken,

hadden haar in verscherpten vorm opnieuw aangeheven, en van haat tegen Engeland vervuld bleven velen haar aanhangen, die, hun land ontvlucht, aan de overzijde van den Oceaan een nieuw bestaan gevonden hadden. Het was onder deze Amerikaansche Ieren, dat omstreeks 1858 te New-York de broederschap der Fenians werd gesticht, die spoedig ook hare vertakkingen in Ierland zelf had. Haar doel reikte veel verder dan het vroegere streven van O'Connell: zij beoogde de vorming van een onafhankelijke Iersche republiek en bereidde een grooten opstand voor; doch voordat hare plannen tot uitvoering kwamen,

werden zij in 1865 verraden en daardoor verijdeld. Niettemin pleegden de Fenians gedurende de eerstvolgende jaren in Ierland en zelfs eenige malen in Engeland verscheiden gewelddaden, die de Britsche regeering aanleiding gaven tot het schorsen der Habeas-corpus-akte en verschillende andere uitzonderingsmaatregelen, totdat omstreeks 1868 de beweging onderdrukt scheen.

Doch deze gebeurtenissen hadden weer bizonder de aandacht op Ierland gevestigd en bij zeer velen de overtuiging ingang verschaft, dat gestreefd moest worden naar opheffing van de rechtmatige grieven der Ieren. Niettemin vond Gladstone scherpen tegenstand, vooral in het Hoogerhuis, toen hij achtereenvolgens met twee wetsontwerpen de positie van de kerk en de agrarische verhoudingen aantastte. Hij werd dan ook gedwongen op sommige punten in te schikken, maar in hoofdzaak zette hij toch zijne bills door.

De kerk in Ierland werd gescheiden van de Engelsche kerk en van Afschaffing den staat; zij constitueerde zich tot een zelfstandig lichaam met eeD ^ie^an? De synode als hoogste vertegenwoordiging, door de regeering erkend, en iersche kreeg de beschikking over een deel liarer vroegere eigendommen; landwet' voortaan had zij zelf in de kosten harer inrichting te voorzien, zonder

6

Sluiten