Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

waarmee ook deze conventie hare vrijheid van beweging nog bleef belemmeren; terwijl anderzijds de Britsche regeering niet blind kon en mocht zijn voor verschijnselen, die eene wijziging in de wereldverhoudingen aankondigden, eene wijziging die, wel verre van het Britsche rijk tot volledige ontvoogding der Zuid-Afrikaansche Republiek te doen neigen, het veeleer in de toekomst tot meerdere beperking liarer vrijheid moest drijven. Met die verschijnselen toch had het Gladstone-kabinet zich, zij het ook noode, reeds in ruime mate bezig te houden, en hun invloed op het Engelsche volk werd onmiskenbaar, wijzigingen Gezwegen van het verloop der Egyptische kwestie en van nieuwe verhoudingen wrijving met Rusland in Azië, waren de vestiging van een protectoraat over Tunis door de Franschen, hunne actie in Achter-Indië, hun optreden en tegelijk dat der Duitschers in Afrika en in den Grooten Oceaan, daarnaast de tastbare gevolgen der toenemende bedrijvigheid van verschillende volken op het gebied van nijverheid en handel, de onmiskenbare teekenen, dat een nieuwe tijd was aangebroken. Yoor de Britten was het gedaan met het bijna onaangevochten monopolie van wereldmacht en wereldhandel.

John Buil had dit onaantastbaar gewaand; aan zijn ontruste aandacht kwam zich thans meer en meer opdringen het streven van andere volken om het hem te betwisten Overal zag hij de mededingers verrijzen, overal meende hij zijne positie bedreigd te zien, in de Middellandsche Zee, in Azië, in Afrika, in het verre Oosten, en overal begon hij dientengevolge zelf toe te grijpen om zijne eigen stelling te versterken en anderen zooveel mogelijk uit te sluiten. Maar die anderen, zonder zich aan zijn slecht humeur te storen, legden van hun kant beslag op zooveel zij maar krijgen konden.

Er ontstond tusschen verschillende mogendheden een wilde wedloop om koloniaal bezit. Niet altijd waren het dezelfde prikkels, die haar hiertoe aanzetten: grootheidszucht, natuurlijke drift tot expansie, verlangen om emigratie naar eigen koloniën te kunnen leiden dreven haar ook voort. Maar de scherpste spoorslag werd toch meer en meer de felle begeerte, om zich te verzekeren van de natuurlijke rijkdommen der omstreden landen en om er afzetgebieden te vinden voor de voortbrengselen der nijverheid; want in verschillende landen ging deze snel voort zich uit te breiden en hare productie geweldig te vermeerderen.

Aan elke mogendheid, die zich in eenig deel der wereld poogde vast te zetten of haar machtsgebied te vergrooten, toonde Engeland, dat het

Sluiten