Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gekletter. Maar ook gaven die woorden duidelijk te verstaan, dat de entente een defensieve strekking had, dat zij niet kon worden aangewend, om uit te gaan op de herovering van Elzas-Lotlmringen. Wel gaf zij aau beide vrienden een gevoel van veiligheid, een verhoogd aanzien en gewicht in de internationale betrekkingen, eene grootere vrijheid van beweging; en veel meer dan het Duitsche rijk of de TripleAlliantie, aan wier overmacht de entente in de eerste plaats grenzen beoogde te stellen, kreeg Groot-Brittannië hiervan de gevolgen te gevoelen. ant Frankrijk zoowel als llusland maakten van die grootere vrijheid van beweging gebruik om met verdubbelden ijver bevestiging en verdere uitbreiding van hun machtsgebied buiten Europa na te jagen, en overal kwamen zij hierbij in botsing met het streven der Brilsche politiek. In Achter-Indië, op de Nieuwe Hebriden, op New-Foundland, op tal van punten in Midden- en Noord-Afrika gaven tegenstrijdige belangen en aanspraken aanleiding tot meer of min gevaarlijke wrijving tusscheu Engeland en Frankrijk. En terzelfder tijd bleef het voortdringen van Russischen invloed of van Russische veroveringen in verschillende deelen van Azië — in Perzië, op den Pamir, in Chineesch Turkestan, in Mongolië, aan de noordgrens van het Chineesche rijk — de Britsche regeering ernstig ontrusten, althans hare imperialistischgezinde leden.

Het is begrijpelijk, dat bij zulke verhoudingen de buitenlandsche en de koloniale politiek spoedig aanleiding gaven tot meeningsverschil in het laatste ministerie Gladstone. Al dadelijk in 1893 kwam het verschil in richting zijner leden aan den dag, toen de vraag moest worden beslist, of de regeering, nadat de moeilijkheden in Oeganda te groot bleken voor de Britsche Oost-Afrikaansche Compagnie, die er haar gezag had trachten te vestigen, dit gebied onder bescherming van het rijk zou nemen of niet; in het laatste geval zouden de Engelschen het dus opgeven. Verschillende leden van het kabinet, ook Gladstone zelf, helden hiertoe over, doch Rosebery kantte er zich met kracht tegen en wist ten slotte zijn wil te doen zegevieren. Eenige maanden later bleek opnieuw, dat Gladstoue's opvattingen afweken van die der meerderheid van zijne ambtgenooten: in December, bij het opmaken der begrooting voor de marine, die in de laatste jaren reeds aanmerkelijk was gestegen, werd zij opnieuw met een aanzienlijk bedrag verhoogd; Gladstone verzette zich hiertegen, hij wilde niet meewerken om Engeland verder den weg van het militarisme op te drijven; en toen ook later

Sluiten