Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

succes. Gedurende den feilen strijd was de oppositie beginnen te spelen met 't denkbeeld van algemeen kiesrecht, gevaarlijk genoeg, waar immers die hervorming aan de niet-Magyaren ten goede kon komen! Toch is in die verwarde omstandigheden — er kwam nog bij, dat algemeene verkiezingen den jongen Tisza tot aftreden hadden genoopt — en onder invloed waarschijnlijk ook van de zeer verontrustende tijdingen uit Rusland, dat denkbeeld door het nieuwe Hongaarsche ministerie FejervaryKristoffy overgenomen om zich uit de moeilijkheid te redden. Sedert Graaf Taaffe zat in de Habsburgsche politiek de strekking om daarmee den onordelijken Rijksraad schaakmat te zetten: het idee lag voor de hand nu hetzelfde te doen tegenover de Kossuthisten. Wel moet men het niet zoo opvatten, alsof de Keizerlijke regeering heelemaal uit zich zelf en vrijwillig daartoe gekomen zou zijn. De nieuwe Oostenrijksche minister-president Yon Gautsch — allerminst een Bismarck, slechts een loyaal bureaucraat en aan het bewind geroepen tegen het „moderne kabinet Kiïrber — adviseerde in September 1905 bij den keizer krachtig tegen de geprojecteerde nieuwigheden van Kristoffy en Frans Jozef gaf Fejervary dan ook zijn ontslag. Maar een samenkomst met de leiders der Magyaarsche oppositie op 23 September was na 5 minuten alweer afgeloopen en volledig mislukt. En middelerwijl was in de Doriaulanden aan weerskanten van de Leitha voor 't eerst een massale proletarische beweging begonnen, onder sterken invloed zoowel van gebeurtenissen in Rusland als in het Duitsche rijk (zie Dl. III blz. 555). Overmoedig van vreugde werden de sociaal-democraten, toen juist tijdens hun congres te Weenen het bericht kwam van de Russische oekose van 30 October: nu riepen zij de arbeiders de straat op. In de eerstvolgende dagen hadden in alle groote steden bloedige vechtpartijen plaats met de politie, totdat deze opeens den 4den November van houding veranderde : de regeering week. De oude keizer en zijn ministerpresident waren plotseling bekeerd tot voorstanders van algemeen,

gelijk en direkt kiesrecht. Zoo is de houding der Oostenrijksche regeering in die dagen allerminst geweest die van een leidsman, maar

wel heeft men voet bii stuk gehouden, toen men eenmaal toegegeven

. ... Kieuw Verge-

had en ook — omdat Oostenrijk Rusland niet was, gedijde weldra jyk met

dat toegeven niet tot verwarring maar tot versterking der regeermacht in Hongarije.

° ° Versterking

het Habsburgerrijk. , van het

In tegenstelling n.1. met Rusland veroorzaakten in de Donaumonar- Absolutisme, chie de absolute minderheid waarin tegenover het groote geheel tenslotte

Sluiten