Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

quentie van een aanvankelijk zuiver binnenlandsche aangelegenheid,

waaromtrent in het Concordaat van 1801 dan ook begrijpelijkerwijs niets gestipuleerd stond, gesteld voor de gansche kerkelijke en wereldlijke gezagskwestie, zooals in de geschiedenis zoo dikwijls voorgekomen was in katholieke landen: hoe te bereiken, dat de „Ultramontaansche"

macht, waaraan de burgers in geestelijk opzicht gehoorzaamden, niet tevens in de politiek een soort opperhoogheid ging uitoefenen over den Staat? Het is niet te ontkennen, dat de Curie, zoolang de zeer intelligente en zeer diplomatieke Leo XIII leefde, met de uiterste gematigdheid tegenover het Fransche anti-clericalisme heeft trachten te manoeuvreeren. Voor Leo schijnt de Fransche republiek niettegenstaande alles toch nog de meeste waardevolle bondgenoot onder de groote mogendheden gebleven te zijn, waar immers Oostenrijk voor altijd de vazal geworden was van het Luthersche Duitschland. Maar was eigenlijk de goedige vermaning, om de bestrijding der oproerige congregaties liever zoo aan te vatten, dat Hij, de Heilige Vader, de monniken tot hun onderdanenplicht bracht, in samenwerking met de republikeinsche regeering en op grond van de Encycliek Immortale Dei (Dl. III 287) — niet bedenkelijk genoeg voor een radicaal ministerie, dat naijverig was op zijn onafhankelijkheid? Door de consequente radicalen en socialisten was van den aanvang af de oplossing der aloude gezagskwestie gezocht in een algeheele scheiding van kerk en staat, een totale opheffing van het ministerie van eeredienst en verbreking van alle diplomatieke betrekkingen tusschen Eepubliek en Vaticaan. Minister Combes had zich lang afkeerig betoond van een dusdanige ultra-radicale oplossing,

zij het dan om opportunistische redenen, doch in den loop van 1903,

door de feiten zelf, werd het hoe langer hoe duidelijker, dat het dien

„ .... , , . . . \ , PiusX. (1903)

kant uit ging. Voornamelijk door de opvolging in Augustus van dat Radioaiisme

jaar van den Patriarch van Venetië Giuseppe Sarto als Paus Pius X1). in de Kerk-

Na den gematigden Leo XIII n. 1. is deze kerkvorst te beschouwen

als sterker beïnvloed door die richting in de katholieke kerk, welke

*) Bekend zijn de dramatische bijzonderheden bij deze opvolging. Toen op het Conclave langzamerhand de vereischte stemmen zich schenen te zullen vereenigen op Kardinaal Rampolla, die Staatssecretaris en voornaamste raadgever van den overleden Paus was geweest en openlijk ondersteund werd door Frankrijk, stond plotseling Kardinal Kniaz von Kozielsko Puzyna, prins-bisschop van Krakau op en maakte namens zijn souverein Keizer Frans Jozef gebruik van een oud gewoonte-recht, dat tegen den uitdrukkelijken wil der kerk geusurpeerd was door

Sluiten