Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

maar waartoe ook het Gallicisch in Noordwest-Spanje behoort, evenals de daarmee verwante tongval van Asturië.

De derde taal is het Spaanscli, ook in Mexico, Midden-Amerika en een groot deel van Zuid-Amerika gesproken, en als algemeene beschaafde spreek- en schrijftaal in de 16e eeuw voortgekomen uit het Castiliaansch, waarnaast vóór dien tijd ook het Arrac/onsch als schrijftaal gebruikt werd. Met deze beide Spaansche dialecten zijn verwant de tongvallen van Leon en Estramadura en minder nauw ook die van Andalusia en Murcia.

In Valencia, Catalonia en op de Balearen echter wordt eene geheel andere taal gesproken, het Calalanisch, dat in de middeleeuwen eene belangrijke letterkunde heeft opgeleverd en toen eene taaleenheid vormde met de vierde Eomaansche taal, het. Provengaalsck of Zuidfransch, eertijds ook de langue iToc geheeten tegenover het Noordfransch, de langue <Tóil, naar de verschillende woorden, waarmee men bevestigde. Het wordt gesproken in Provence (en Savoie), Languedoc, Auvergne en de Limousin, waarnaar het ook wel Limousinisch genoemd wordt, en verder in Gascogne, voorzoover daar niet, evenals in Spaansch Biscaye, het Baskisch de volkstaal is. Door zijne schitterende middeleeuwsche letterkunde telt tegenwoordig dat Proven^aalsch nog altijd als eene Roruaansche taal mee, ofschoon het nu geene staatstaal en maar in zeer betrekkelijken zin eene litteraire taal is.

Als vijfde taal treedt onder alle andere tegenwoordig het Fransch op den voorgrond, dat de volkstaal is in Noord-Frankrijk (met uitzondering van de Westelijke helft van Bretagne), van FranschZwitserland, van het Waalsche gedeelte van België en de eilanden aan de Fransche kust, ook de Normandische eilanden Jersey en Guernsey, ofschoon deze al sinds eeuwen Engelsche bezitting zijn. In de middeleeuwen werd er nog in verschillende tongvallen van het Noordfransch geschreven; sedert de 16de eeuw is de tongval van Ile de France (met Parijs), waarbij zich de tongvallen van Champagne, Orléanais en Berry nauw aansluiten, de beschaafde spreektaal en schrijftaal van Frankrijk geworden. Eenigszins op zich zelf staan verder in het Oosten het wat meer Proven^aalsch gekleurde dialect van Fransche-Comté en Fransch-Zwitserland, het 1Bourgondisch en Lotharingisch, in het Westen het Poitevinisch en het Normandisch (waartoe ook de taal van Anjou en Maine behoort) en in het Noorden het Picardisch (ook de taal van Artois), gesproken

28'

Sluiten