Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zij niet te ontkomen aan de klip van het pantheïsme, de ontkenning der persoonlijkheid Gods, nochtans is deze schipbreuk schoon en getuigt van eene sterke behoefte, een behoefte die hare voldoening zoekt, al kan deze ook niet gevonden worden op den weg van afgetrokkene redeneering. Neen, want slechts op dien van ootmoedige en kinderlijke godsvrucht wordt die gevonden.

Onbevredigd door de geschiedenis der godsdienstige en wijsgeerige stelsels, raadplegen wij eindelijk de ondervinding dezer kleinen, van eenen Thomas en Nathanael, van hen wier wandel vroomheid des harten ademt, van hen wier gemoed zoo krank is en toch zoo krachtig als dat van dezen tweelingbroeder. Welnu, zij stooten zich niet aan het mysterie der menschwording Gods; hun valt het niet moeilijk tot den menscb Jezus te zeggen : „ Mijn Heer en mijn God!" Want in dit mysterie ligt de kracht en het leven hunner godsvrucht: hierop steunt hunne hoop in tijd en eeuwigheid, in leven en in sterven, en die hope toont zich als levend door de ervaring huns harten.

Ts het waar dat wij de behoeften des menschen slechts uit den mensch kunnen verstaan, uit den mensch in de geheelheid zijns wezens en zonder eenige verminking zijner natuur, niet uit het afgetrokken verstand alleen; dan meen ik te mogen zeggen dat het eene algemeen gevoelde behoefte is der menschelijke natuur om God in den mensch te vinden, Hem in den mensch te aanbidden, tot een mensch te kunnen zeggen: „mijn Heer en mijn God!" Verwerpt gij nochtans mijne stelling, op grond van de algemeenheid van het deïsme, den godsdienst der onverschilligen en half-beschaafden, het deïsme, dat ten eenenmale tegen de leer der menschwording Gods over staat: deze algemeenheid is licht te verklaren en bevestigt zelfs het bestaan der tegenovergestelde behoefte. Dat het deïsme, ondanks zijne wetenschappelijke ongenoegzaamheid, zijne praktische onvruchtbaarheid, zijn onhistorisch karakter, toch de godsdienst der onverschilligen is, is juist het gevolg hunner onverschilligheid. Hij die den eenig waarachtigen God niet dienen wil, in geene persoonlijke betrekking tot Hem

Sluiten