Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

eischen die zich in den tegenwoordigen tijd doen gelden, alle behoeften die zich daarin openbaren, maar door in die eischen en behoeften het wettige van het onwettige, hetgeen uit den geest is van hetgeen uit het vleesch is te onderscheiden, en alzoo het verworvene te ontwikkelen, het nieuwe daaraan vast te knoopen, den verledenen en den tegenwoordigen tijd te verbinden. • Zelden evenwel begrijpt het die roeping. Meestal mist het kerkelijk gezag zoowel den rechten maatstaf als het juiste oog om te onderzoeken en te scheiden. Op tweeërlei wijze kan het zijne roeping miskennen. Het kan öf eenvoudig, door den stroom der openbare meening medegesleept, zijne schoone taak verwaarloozen, het elfgoed des verledens prijsgeven, zich tot gedienstigen woordvoerder stellen van al wat vooruitgang en verlichting heet, voortdobbereu alzoo op de baren eener onstuimige zee aan alle winden ten prooi. Waar dit het geval is daar vereenigen zich de hoogste belangen der menschheid in de protesteerende, onkerkelijke partij, en deze vertegenwoordigt behoud en vooruitgang beide. Maar het kan ook — en hiervan geeft de geschiedenis verscheidene voorbeelden de overlevering willen handhaven als een onaantastbaar heiligdom, en ergens in het verleden, op willekeurige wijze, het rustpunt stellen der kerk. De waarheid wordt alsdan in het versteende leerstuk tot eene doode reliek, het kerkelijk gezag keert zich vijandig tegen alle vrijheid en zelfstandigheid des geestes.

Dit laatste streven is tot eene sombere macht in de geschiedenis geworden, zoo zelfs dat aan het denkbeeld k e 1 kgezag de herinnering zich vastknoopt der donkerste bladzijden in de geschiedrollen der menschheid. Uit het onzinnig en ongeloovig streven om de overlevering gelijk zij is te handhaven, zijn de kettergerichten ontstaan met hare pijnbanken en brandstapels. Op de politieke machten der wereld heeft dit keikgezag loodzwaar gedrukt: koningen en vorsten zijn daarvoor bezweken, en sterker dan alle gezag van wetten en overheid is gebleken te zijn

het gezag der kerk.

Geen wonder: het is het gezag dat de gewetens bindt. En,

Sluiten