Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bedoeling niet, wanneer ik aan onze nationaliteit en dus ook aan onze nationale feestviering een protestantsch karakter toeken. Veeleer spreek ik uit de diepste overtuiging mijns harten en wel wetende dat ik daarmede mijn karakter van christenleeraar en leeraar der hervormde kerk niet verloochen maar integendeel bevestig, deze bede uit: God geve dat geen der godsdienstleeraars in Nederland, ook in de hervormde kerk in Nederland zijne heerlijke en schoone roeping alzoo vergete, dat hij zich tot dienstvaardig orgaan eener politieke partij opwerpe en zielen zoeke te winnen niet voor het koninkrijk der hemelen maar voor eene kiesvereeniging of politieke club, in welken zin dan ook. Het voorbeeld van een naburigen protestantschen staat, die de wrange vruchten plukt van de vreemdsoortige vermenging van godsdiensten staatsbelang, make ons wijs, en de nederlandsche bezadigdheid behartige het oudvadeilandsche spreekwoord: die zich aan een ander spiegelt, spiegelt zich zacht.

Maar, na alzoo mijne woorden tegen elke verkeerde duiding te hebben gevrijwaard, zult gij het niet wraken, dat ik van mijne nederlandsche vrijheid gebruik maak om mijne overtuiging uit te spreken, en zult het althans niet onkiesch vinden dat ik dit doe in een protestantsch kerkgebouw: mijne overtuiging zeg ik, dat de vrijheid op nederlandschen bodem inheemsch een vrucht is niet van de revolutionaire theorieën der achttiende eeuw maar van het protestantisme der zestiende. Het protestantisme toch is niet alleen een kerkelijk, het is ook een maatschappelijk beginsel. Als kerkelijk beginsel heet het geloof, als maatschappelijk beginsel gewetensvrijheid. Dit beginsel nu is kerkvormend aan de eene zijde, het streeft naar vereeniging, het is het ware cement der liefde en de liefde is de band der gemeenschap. Het kerkelijk ideaal van het protestantisme — helaas, dat wij er nog zoo verre van af zijn! — is de belijdende gemeente, eene gemeente van vrijwillige belijders, een volk gewillig opkomende op den dag der heirkracht onzes Heeren. Maar dit beginsel is tevens dat van gewetensvrijheid en dus een maatschappelijk beginsel, de vrucht-

Sluiten