Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

lijke ure, en daarom blijve het thans bij deze vraag. Alleen wil ik dit als een protestantschen danktoon op dezen feestelijken dag uitdrukken: bij het herstel van Nederland voor vijftig jaren was de overtuiging algemeen, dat men om de vruchten, door de I ranschen aangeboden maar niet geschonken, in waarheid te genieten, tot het protestantisme der vaderen moest terugkeeren dat de hervorming de vrijheid, de gelijkheid en de broederschap niet verwerpt, maar kweekt. Die overtuiging was algemeen bij vorst en volk. Zij beheerschte de openbare meening onder de regeering van den eersten koning en bestierde zijne daden; zij stierf niet uit onder den tweeden en leefde in zijn hart, toen hij de nederlandsche katholieken zocht op te heffen uit hunne kwijning, maar tevens voor het nederlandsche protestantisme een krachtige en zelfstandige kerkelijke organisatie verlangde. Vandaar dat tot verre over de helft van ons jubeltijdperk de benaming protestant en liberaal voor gelijkluidend golden; vandaar de ontzettende, en ja, ik mag het niet anders noemen, blinde weerzin,, waarmede de herleving der rechtzinnigheid in de vaderlandsche kerk door duizenden en tienduizenden van de meest beschaafden en ontwikkelden werd aangezien, alsof daarmede noodzakelijk gepaard ging de herleving van ik weet niet welke schrikbeelden die de ontstelde verbeelding zich voorstelde. Ik beoordeel niet,, ik vermeld slechts. Ik vermeld deze dingen, om u op dit ééne feit te wijzen, dat meer dan wellicht menigeen het vermoedt, de geschiedenis dezer laatste vijftig jaren heeft beheerscht, het feit, dat de openbare meening die toch ten slotte de geschiedenis beheerscht, protestantisme en vrijzinnigheid heeft vereenzelvigd.

Is nu die meening slechts dwaling? Is er geene waarheid in die overtuiging? AVat daarin verkeerd is, haal ik thans niet op. Vt ij vermelden thans slechts het goede. En dan vraag ik u: is er iemand uwer die het protestantisme van de vrijheid kan scheiden? De dwaling bestaat veeleer daarin, dat men de vrijheid scheidt van het protestantisme, eene vrijheid zoekt buiten het gezag van Hem die de koning is over de gewetens, eene vrijheid,

Sluiten