Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

met de ontleding van verstandsbegrippen bezig houdt; maar wel eene, die met die eigenaardige profetische gave der menschelijke natuur eigen, om namelijk den samenhang der dingen op te merken ook vóór nog de bijzondere deelen zijn onderzocht, om den verborgen zin te ontdekken naar aanleiding van enkele teekenen waarin zich dat verborgene verraadt; wel, zeg ik, eene wijsbegeerte, die de zichtbare natuur beschouwt als den spiegel der onzichtbare, wel eene onbewuste en onwillekeurige aanwending van deze groote waarheid, door den apostel Paulus uitgesproken, als hij zegt, dat de onzienlijke dingen Gods van de schepping der wereld aan uit de schepselen worden verstaan en doorzien.

Het is doelende op deze beeldspraak der natuur, uitgedrukt mede in den bouw van het menschelijk lichaam, dat de prediker zegt: wie merkt dat de adem van de kinderen der menschen opvaart naar boven, en de adem der heesten nederwaarts vaart in de aarde? Indien hij in zijn tijd, toen wijsbegeerte en godsdienst beide nog algemeen hare uitdrukkingen ontleenden aan de beeldspraak der natuur, reeds aanleiding vond om te vragen: wie merkt het, wie let op deze dingen ? hoeveel te meer hebben wij in onze wijze, niet zelden waanwijze eeuw, reden om te vragen: heeft dan onze verfijnde kennis, onze samengestelde maatschappij, onze beschaving, die in de wonderen der nijverheid zoo veelvuldige aanleiding vindt tot oneindige vermenigvuldiging van zingenot, hebben zij den zin in ons verstompt voor de geestelijke beteekenis der natuur? Zijn de onzienlijke dingen voor ons niet meer openbaar in de zienlijke? Mogen wij niet meer spreken van een hemel, sinds wij weten dat daar boven ons het luchtruim is en dat millioenen sterren hare banen volgen naar vastgestelde orde en maat? Mogen wij niet meer spreken van opstanding, sinds wij weten dat het zichtbare lichaam wederkeert tot stof en dat zijne outbonden bestanddeelen overgaan in nieuwe formatiën en deelen worden van andere lichamen ? Is daar geen beneden en geen boven meer, sinds wij weten dat de aarde zich wentelt om de zon, en dat de zon zelve waarom zij zich wentelt, met haar gansche planetenstelsel

Sluiten