Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zij hebben aan de nieuwe wereld nog meer over te leveren en te vermaken gehad dan Egypte en Arabië, Philistea en Syrië. En was het denkbeeld van Alexander den veroveraar, 0111 Oosten en Westen te vereenigen, te verbroederen en de schoone Grieksche wereld over te planten, en in die overplanting haar een nieuwe bloei te verschaften in den vasten en weelderigen grond van Azië, niet een schoon en verheven denkbeeld, waarvan nog de vruchten niet verwelkt zijn? En het vierde en laatste wereldrijk der oudheid, is het zonder zegen gebleven voor de menschheid ? Is Rome niet geworden de gids en opvoedster en leermeesteresse van het ruwe Noorden? En wat zulle-' wij zeggen van de wereldmonarchiën der nieuwe geschiedenis, het duitsche van Karei den Groote, het spaansche van Karei den Vijfde, het fransche van Napoleon? Het is mijne taak niet, en mijn bestek gedoogt niet, u te spreken van de hoogere, de zedelijke noodzakelijkheid van die allen, en dus van den zegen Gods in die allen. Zij zijn ontstaan op den wenk van Hem die de vorsten wekt of te niet maakt, die, naar het somber verheven woord van een israelietisch profeet, de koningen aanstelt in zijn toorn en ze afzet in zijne grimmigheid, en die ze allen zijn raad laat dienen; maar toch: zoet en liefelijk mogen de leuzen zijn, waaronder de wereldrijken zich vestigen, zoet en liefelijk het lied van den vogelaar: vrijheid, beschaving, verlichting, orde, vrede, voeg er één woord bij en gij hebt hunne ijdelheid geschetst; opgelegde vrijheid, opgelegde beschaving, opgelegde verlichting en orde en vrede. De Heere God die de vrijheid ernstig wil, de waarachtige vrijheid die den vrede schept en het licht doet schijnen niet van buiten maar van binnen: de Heere God blaast er in en zij worden niet geplant, ja zij worden niet gezaaid, ja, hun afgehouwen tronie wortelt niet in de aarde als Hij op hen blazen zal, zoo zullen zij verdorren, en een stormwind zal hen als een stoppel wegnemen (Jes. XL : 24). Want zijn is het rijk, zijne de kracht, zijne de heerlijkheid. Daarom noem ik de zaak der verbondene vorsten en volken eeue rechtvaardige, niet — het

Sluiten