Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

lijke kracht beroofd wordt — ketterij is een vergift, dat alleen door het gezonde bloed, niet door afbinding kan worden overwonnen. Ach, de grieksche kerk stond daar als een waarschuwend voorbeeld. De ijver voor de rechtzinnigheid had haar gedood; haar reine leer had haar verstikt. Te vergeefs! De protestantsche kerk betrad dien weg, spoediger, beslister in de luthersche dan in de gereformeerde kerk. Toch ook in deze. Wel zal het protestantsch beginsel van gewetensvrijheid zicli wreken en het Protestantisme voor ondergang behoeden, zij het ook door ontbinding der bestaande kerkvormen. Maar de invloed van het dubbele ongeestelijke beginsel: onveranderlijke kerkleer met beschermende staatsmacht, zal zich doen gevoelen, eerst verlammend, straks versteenend. Op de kerk der belijdende gemeente volgt de kerk der belijdenisschriften en der schriftgeleerden, daarna de kerk zonder belijdenisschriften en zonder schriftgeleerden, de kerk der voor of tegen de kerkleer ijverende partijen. Het Rationalisme zal de gemeente moeten verlossen van haar kranke lichamelijkheid, evenals Israël verlost werd van zijn van top tot teen verdorven staatswezen dooide vuurproef der ballingschap.

Doch wij willen niet vooruitloopen. Wij hebben nog eerst den blik te slaan op den schoonen bloei der protestantsche kerken, toen de verderfelijke werking der vreemdsoortige bestanddeelen nog rijkelijk opgewogen werd door de groei- en bloeikracht van het zaad des Geestes, het woord Gods.

Het jaar 166 7. De nieuwe staatsorde in Europa is geboren door den Munsterschen vrede en bestaat sinds bijna het vierde eener eeuw. Alles is veranderd, vernieuwd, verjongd. De pauselijke macht over de koningen der aarde is verbroken. De pausen, die nu nog de taal spreken der Gregoriussen en Innocentiussen der Middeleeuwen, bedriegen zicli in den tijd. Zelfs de katholieke vorsten vreezen hunne banbliksems niet. De jezuitenorde, de trouwste lijfwacht van den opperpriester, wordt ook in katholieke landen mistrouwd of zelfs niet geduld. Te vergeefs weigert Rome de

Sluiten