Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

handel en nijverheid in dienst van de uitgezochtste en buitensporigste weelde. En inmiddels het broodelooze volk, eischende zijn deel aan het feestbanket der rijken, roepende luide, immer luider: brood en schouwspelen!

Brood en schouwspelen. Ziedaar het laatste woord der steivende menscliheid onder den scepter der Cesars. Ziedaar wat het fiere Rome eindelijk deed ineenstorten onder de knots deiGermanen.

De staat het eerste en hoogste; de godsdienst het tweede; de kerk de priesteresse van den alvermogenden staat. Dit socialisme van het Romeinscbe keizerrijk is ook het socialisme der negentiende eeuw. De vrucht nu van dit socialisme is niet maatschappelijke vrede, maar maatschappelijke ontbinding, verzinking der menschheid in het graf der zinnelijkheid, strijd ten doode van

allen tegen allen.

Het socialisme der negentiende eeuw. Of zoudt gij meen en dat wij deze periode verre achter ons hadden? Gij die den vooruitgang op uwe banier schrijft, hebt gij in deze korte schildering van toestanden van vóór 18 eeuwen niet de onze herkend? Of meent wellicht iemand: het Christendom heeft ons daarvan verlost, en daarom vieren wij Kerstfeest?

Het Christendom. Ja het heeft in de nieuwe wereld de maatschappelijke beteekenis gehad van de oude godsdiensten in de heidenwereld. Het heeft eene nieuwe maatschappij gevormd, en in de godsdienstige wijding die het aan die maatschappij heeft geschonken, heeft het de ontbinding tegengehouden, en de ontwikkeling van de kiemen des verderfs onderdrukt.

Voorzeker. Maar hoedanig is de houding onzer eeuw tegenóver

het Christendom?

Merkt op dit ééne feit: niet omdat dit het gewichtigste is,

maar als een teeken des tijds.

De kerk, heeft zij niet om op den staat te kunnen werken aan dezen vorm en wezen ontleend? Legt de kerk zich niet op

Sluiten