Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zoodia de bloem door den hommel wordt verlaten, springt de onderlip weer omhoog; de bloem sluit zich, en het honigbakje is weer verscholen in de holte.

üe meeste zijwaarts gerichte bloemen hebben de eigenaardigheid, dat hun deelen niet gelijkmatig ontwikkeld zijn naar alle richtingen. Alleen de rechter en de linker helft van de bloem komen in grootte en vorm met elkander overeen : de bovenhelft en de benedenhelft daarentegen verschillen van elkander. Het is er mee gesteld als met het gelaat van den mensch, den kop van een gewerveld dier en het lichaam van een insect, en vele van deze bloemen herinneren dan ook aan dierenkoppen of aan vlinders, vliegen, spinnen en dergelijke, zooals het geval is met Oncidi-um papilio en Stanhopea devoniensis en met O]>1 tri/s cornuta en de Dinettel, Galeopsis versicolor, afgebeeld op blz. 2(54 in Fig. 2 en 5. Dit bij de botanici onder den naam zygomorphisme bekende verschijnsel van symmetrie bij de met de ingangspoort naar den kant gerichte bloemen, waarvan in Deel II op blz. 336 werd gesproken, moet stellig in verband worden gebracht met de noodzakelijkheid van 't hebben van geschikte plaatsen, waar bepaalde insecten op kunnen aanvliegen en zich op kunnen neerzetten.

Hij de bloemen, welker toegang van boven open is, onverschillig of die zich voordoet als de monding van een nauwe buis of als de zoom van een vlakken schotel, is zygomorphisme niet noodig, en zulke bloemen zijn dan ook alle zonder onderscheid naar alle richtingen gelijk van vorm. De bloembladen en slippen zijn hierbij geplaatst als de spaken van een wiel, of als de stralen, die van het middelpunt van een kring naar den omtrek loopen, en men heeft deze bloemen, met het oog op die laatste vergelijking, ook actinomorph, „straalvormig", genoemd, zooals mede in Deel II op blz. 336 besproken werd.

Zulke actinomorphe bloemen, met bun ingangspoort naar boven gekeerd, bieden den insecten, die komen aanvliegen, zoowel aan den zoom, als ook in hun midden, genoeg geschikte punten, om zich op neer te zetten. De hommels, die de rechtovereindstaande geopende bloemen van de Gentianen, bij voorbeeld van Gentiana asclepiadea, pannmica, punrfata en ook van onze Klokjes-Gentiaan, Gentianu pneumonanthe, bezoeken, gaan eerst op den zoom zitten en klauteren vandaar naar beneden in de wijde buis, waar ze soms onder het honig zuigen geheel in verdwijnen. In de meeste gevallen echter is de zoom van de kroonbladeren der bloemen tijn en dun en heeft zoo weinig draagkracht, dat zware insecten, die erop komen aanvliegen, met name kevers, niet genoeg steun zouden vinden, en dan wordt geregeld het midden der bloem door de gonzende rondvliegende insecten als zitplaats uitgekozen. Vooral is het in 't midden der bloem de uitgespreide, plaatvormige of als een schijf of ster zich voordoende stempel, die als voortreffelijke plaats om op aan te vliegen en als zitplaats wordt gebruikt, zooals bij voorbeeld in de bloemen van de Tulp, Tuli/ta; van Eénbes, ['aria; van de Opuntia's; van de Klaproos, Pajiacer en van de Mexicaansche Artjemone, vroeger afgebeeld op blz. 192. Hij de Kozen, Boterbloemen en Anemonen zijn in het midden van de rechtover-

Sluiten