Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

I)e helmknop bezit twee hokjes, waarvan ieder een klompje stuifmeel, een polliiiium, bevat. Zij gaan al spoedig open, gewoonlijk reeds als de bloem nog gesloten is. Men ziet dan uit de twee, in de lengte opengespleten hokjes de stuifmeelklompjes uitkijken en bemerkt, dat de dunne einden ervan met het hechtschijfje uit het rostellum in verbinding staan. Hoe die verbinding tot stand komt, is al naar de soorten zeer verschillend en kan hier niet uitvoeriger worden behandeld; genoeg zij het, dat de verbinding altijd zóó is ingericht, dat de beide stuifmeelklompjes uit hun bedje kunnen worden weggehaald en meegenomen, zoodra het klevende lichaampje door een voorbijstrijkend voorwerp wordt aangeraakt, daaraan vastkleeft en opgelicht wordt van de plek, waar het is ontstaan. 1 )e in Europa algemeen verspreide Moeraswortel, Kpijxicfis Int i/'ol in, die als bijzonder geschikt voorbeeld ter verduidelijking van den merkwaardigen bouw der bloem, en van het nog merkwaardiger meevoeren van do stuifmeelklompjes op hot lichaam der bezoekende insecten, werd uitgekozen, vertoont alle tot hier toe geschetste eigenaardigheden der Orchideeën op uitstekende manier, zooals uit achterstaande afbeelding in Fit/. 2 en 3 blijkt.

De lip is bij Epijmctis in haar bovengedeelte komvormig uitgehold en bevat daar overvloedigen honig. Boven do lip volgt de door do stempelzuil gedragen vierkante stempel, daarboven het wratachtige rostellum en boven dit snaveltje de helmknop. De twee in den helmknop gevormde stuifmeelklompjes zijn verbonden met den kleverigen inhoud van het rostellum. Hoe het uit den helmknop te voorschijn gehaalde paar pollinia eruit ziet, wordt in Fig. 4 der achterstaande afbeelding aanschouwelijk gemaakt. De honig, die in de komvormige holte wordt afgescheiden, is gemakkelijk toegankelijk voor insecten met korten snuit, en dus worden de bloemen van dezen Moeraswortel met voorliefde bezocht door wespen. Komt een dezer dieren, bij voorbeeld Irespa nustriurn, die op onze afbeelding is gekozen, op de lip aanvliegen, dan houdt het diertje zich met de pooten aan de knobbels dier lip vast en likt het met honig gevulde kommetje van onder naar boven geleidelijk leeg. Hij het bovenste doel ervan aangekomen, raakt het met het voorhoofd onvermijdelijk aan liet klevend voorworp. het hechtschijfje, in hot rostellum. Onmiddellijk zit dat vastgekleefd aan de plaats van aanraking, zooals do afbeelding in Fig. 5 laat zien. \ erlaat nu do wesp na afgeloopen maaltijd de bloem, dan trekt zij de met hot hechtschijfje verbonden beide stuifmeelklompjes uit de helnihokjes en gaat, van dien zonderlingen hoofdtooi voorzien, de wijde wereld in, zooals de eerstgenoemde afbeelding voorstelt.

Zulke wespen zijn nu echter mot één schotel honig, dus niet liet maal in één bloem genoten, niet tevreden; zij zoeken ook nog andere bloemen op en godragen zich daar op dezelfde wijze, als boven is geschetst. Onder het vliegen van de oeno bloem naar de andere zijn evenwel do aan het voorhoofd klovende stuifmeelklompjes meer naar do monddoden toe omgebogen, en als nu het honiglekkonde dier bij hot boveneind van het kommetje van een tweede bloem is aangeland, worden de stuifmeelklompjes togon don vierhoekigen stempel aangedrukt zooals eindelijk de afbeelding van Fig. 7 aantoont.

Sluiten