is toegevoegd aan uw favorieten.

Het leven der planten

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

I)on tweeden gang van zaken, die boven genoemd werd, liet spiraalvormig oprollen der stempelarmen, neemt men bijzonder mooi waar bij sommige soorten van Kruiskruid, namelijk de in Duitsche bosschen veel voorkomende Seneciu Fuchsii, Wilg Kruiskruid, en Senecio nemorensis, [waarvan de eerste bij ons zeldzaam en de tweede niet inheemsch is] en ook bij de Centaurea's. Als voorbeeld worde hier gekozen de in de Yooralpen algemeen verspreide Centauren montana, de Berg Centaur ie, [een enkele maal ook ten onzent gevonden] op nevenstaande afbeelding te zien in Fig. 4 tot 7. De stijlen zijn hier geheel anders van vorm dan bij de boven besproken Samengesteldbloemigen. Het stempelweefsel ligt uitgespreid over de binnenvlakte der stempelarmen, vooral over het gedeelte in de nabijheid der toppen, en de veegharen bepalen zich tot een smalle strook onder de plaats, waar de stijl zich in tweeën splitst.

Het uitborstelen van het stuifmeel uit de antherenbuis, zooals nevenstaande afbeelding het in Fig. 4 laat zien, heeft plaats als bij de andere Samengesteldbloemigen; alleen komt het bij Centauren voor, dat liet uitborstelen door plotselinge verkortingen van de door insecten aangeraakte, prikkelbare helmdraden nog bespoedigd wordt, (zie blz. 300). Nadat de hoofdmassa van het uitgeborstelde pollen door insecten verwijderd of ten gevolge van 't uiteenwijken der stempelarmen afgeworpen is, (zie Fig. 5), zijn de voor bestuiving geschikte binnenvlakten dier armen zóó geplaatst, dat insecten, die op andere bloemhoofdjes met stuifmeel werden beladen, en nu komen aanvliegen, wel kruisbestuiving moeten teweegbrengen. Deze toestand duurt echter slechts kort; spoedig rollen de beide stempelarmen zich in spiralen op en wel zoo lang, tot het rijpe stempelweefsel van hun oorspronkelijken binnenkant in aanraking komt niet het op de veegharen achtergebleven stuifmeel en er aldus autogamie plaats beeft, zooals de afbeelding hiernaast in Fig. 6 en 7 laat zien.

De Klokjes, ('amjmiuht'x, vertoonen voor 't meerendeel dezelfde oprolling van de stempelarmen, en dit verschijnsel heeft ook dezelfde beteekenis als bij de Samengesteldbloemigen. Toch is bij hen de manier, waarop het stuifmeel op de buitenzijde van den stijl komt, een weinig anders. In het binnenste van den gesloten bloemknop liggen, wel is waar, juist als bij de Samengesteldbloemigen, de lange helmknoppen tegen den als een middelzuil oprijzenden stijl en vormen een soort van buis er omheen; ook springen deze helmknoppen aan den binnenkant open en zetten al hun stuifmeel op den buitenkant van den stijl af, die met fijne, glasheldere papillen is bezet en daardoor voortreffelijk geschikt is, om het stuifmeel vast te houden; maar het stuifmeel wordt niet uit de antherenbuis uitgeborsteld. De helmknoppen gaan namelijk, nadat hun stuifmeel op den stijl is afgezet, van elkaar af, raken los, verschrompelen, worden aanmerkelijk korter en blijven enkel nog als ledige, verbogen en verdroogde resten in de bloem achter, zooals nevenstaande afbeelding in Fig. 8 laat zien.

De stempelarmen staan dan al wijd uiteen en zijn zoo geplaatst in de monding der bloemkroon, dat de bijen en hommels, die den honig op don bodem der bloem zoeken, noodzakelijk langs het voor bestuiving geschikte weefsel