Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

en verder non paarden en wagentjes, schoentjes en muiltjes en poppenschoenen op eenige plaatsen.

16. Actaea l) L.

De bloemen zijn klein en staan in trossen. De planten zijn vergiftig, de wortel en de bessen werken purgeerend en werden als zoodanig vroeger ook aangewend.

Tot dit geslacht behoort slechts één soort.

A. spicata-) L. Cliristoffelkruid (fig. 267).

De plant riekt onaangenaam. De wortelstok is scheef, kort doch duidelijk geleed, zwartbruin, van binnen geel en sterk vertakt. De takken zenden boven den grond rechtopstaande.

ronae, lang gelede, soms vertakte, met weinig bladen bezette stengels.

De wortel- en de 1-3 stengelbladen zijn groot, lang gesteeld, in omtrek driehoekig, 3-tallig met enkel of dubbel gevinde blaadjes. De blaadjes der laatste orde zijn eirond, ongelijk ingesneden gezaagd, toegespitst, van boven kaal, bijna glanzend en lichtgroen, van onderen bleekgroen, en op de nerven behaard. Het topblaadje is meest 3-lobbig, de zijblaadjes zijn zittend of kort gesteeld.

De bloemen vormen meestal 2 gesteelde trossen, een aan den stengeltop en een in den oksel van het bovenste blad. De bloemsteeltjes hebben kleine, soms 2-spletige schutblaadjes, zij zijn eerst niet langer dan de bloemen, doch verlengen zich later en staan dan horizontaal af. Zij zijn fijn behaard, roodachtiger en altijd grooter dan de lijn-lancetvormige groene schutbladen. Kelk- en kroonbladen zijn geelachtig-wit. De kelkbladen zijn omgekeerd eirond, concaaf, van buiten purper-roodachtig, van binnen witachtig, de kroonbladen zijn wit, korter dan de kelkbladen, snatelvnrmiff. l.'intrifpn.'KTpltl zonder hnnlairrnpfips

De vruchten zijn zwarte, rondachtig-eironde, glanzende bessen (fig. 267), zoo groot als een erwt, zij zijn bijna even lang als de stelen. 3-6 dM. Mei, Juni, zelden Augustus.

Biologische bijzonderheden. De vereeniging der bloemen tot trossen maakt ze meer opvallend. De bloemen zijn wel proterogynisch, maar het verschil in tijd tusschen het rijp worden der stempels en het ontlasten van het stuifmeel is slechts 2—5 uur. De bloemen bieden geen honig aan en worden dan ook vooral door kevers bezocht, die stuifmeel wenschen. De meeldraden, die naar boven knotsvormig verdikt zijn, maken, als er wind is, een trillende beweging en ontlasten hierbij stuifmeel, zoodat hier ook bestuiving door den wind optreedt.

Voorkomen in Europa en in Nederland. De plant bewoont vochtige bosschen en beschaduwde plaatsen in Midden-Europa, zoodat haar voorkomen op verschillende plaatsen in Zuid-Limburg ons niet behoeft te verwonderen. Elders is zij in ons land, behalve bij Arnhem , niet aangetroffen.

17. XanthorrMza3) Marsh.

Dit geslacht is gekenmerkt door het bezit van 5, spoedig afvallende, bruinviolette kelkbladen , een bloemkroon , die uit 5 gesteelde, 2-lobbige

') Actaea komt van actaia: vlier, naar de verwijderde gelijkenis van de bladen en bessen dezer plant op die van de vlierstruik.

!) spicata = aardragend; dit slaat op de bloeiwijze, die doordat de bloemstelen niet lang zijn, wel wat van een aar heeft.

■') Xanthorrhiza wordt afgeleid van xanthos: geel en rhiza: wortel, dus geelwortel naar de kleur van den wortel.

AcUea spicata

Fig. 267.

Sluiten