Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Biologische bijzonderheden. De tot deze familie behoorende planten zijn giftig, meestal doordat het melksap, dat zij bevatten, die eigenschap heeft.

Als de vruchtjes van het centrale zuiltje loslaten, springen zij open en wel begint het openscheuren van boven af en worden de kleppen geleidelijk wat schroefvormig gedraaid, waardoor de zaden met vrij groote kracht worden weggeslingerd en zoodoende verspreid.

Tabel tot het determineeren der geslachten der Euphorbiaceae.

A. Planten bijna steeds een giftig melksap bevattend. Bladen vaak verspreid, ongedeeld, zittend. Bloemen zonder bloemdek. 1-huizig nl. verschillende mannelijke en 1 vrouwelijke bloem door een klokvormig omwindsel omsloten. De mannelijke bloemen meest zonder bloemdek, uit één meeldraad bestaande, die met den bloemsteel geleed is (dus schijnbaar een gelede helmdraad), de vrouwelijke bloemen vaak met een kelk.

Kuphorbia blz. 395.

B. Bladen vaak tegenoverstaand, gesteeld, soms gedeeld. Bloemen 1- of 2-huizig, niet in een omwindsel ingesloten, vaak met bloembladen. Meeldraden vaak talrijk.

Mercurialis blz. 407.

Verspreiding. Van de Euphorbiaceae zijn de meeste ruderaalplanten en akkeronkruiden nl. Euphorbia helioscopia, Peplus, exigua en Mercurialis annua. Euphorbia Cyparissias is meer een xerophyt, E. palustris een hygrophyt, E. Paralias een halophvt, terwijl E. amygdaloides en Mercurialis perennis boschplanten zijn.

1. Euphorbia') L. Wolfsmelk.

Bloemen 1-huizig. Vele mannelijke en eene vrouwelijke bloem samen gezeten in een omwindseltje (bloembeker), dat den vorm van een kelk heeft, zoodat men het geheel oppervlakkig voor een tweeslachtige bloem zou houden (fig. 471). Die bloembeker is klok- of tolvormig en heeft een 8- of 10-Iobbigen zoom. Daarvan zijn 4 of 5 lobben d dik, naar buiten gekeerd, voorzien van een sterk ontwikkelde, gekleurde honigklier en daartusschen staan de andere slippen e rechtop of naar binnen gebogen.

Hinnen dezen bloembeker staan 10-12 of meer mannelijke bloemen b, ieder bestaande uit een meeldraad, die door een geleding met een steel is verbonden en deze dragen ieder aan den voet een lancetvorniig, in fijne wimpers verdeeld schubbetje, a■ Eigenlijk zijn telkens 2 of 3 mannelijke bloemen tot een schichtje vereenigd, zoodat er 4-5 schichtjes staan in de oksels van 4-5 omwindseltjeslobben. De vrouwelijke bloem is langgesteeld, c, en tijdens den bloeitijd neer gebogen. Het vruchtbeginsel draagt

3 aan den voet verbonden stijlen en 2-lobbige stempels. De vruchtstelen staan rechtop. De vruchtjes zijn 2-kleppig en bevatten een zaadje. De zaden hebben aan den navel een aanhangsel.

') volgens sommigen werd de Euphorbia der ouden door den geleerden koning Juba van Mauretanië (een tijdgenoot van Augustus) naar zijn lijfarts Euphorbios, die haar het eerst tot genezing aanwendde, genoemd, volgens anderen komt het woord van eu: goed en pherboo: voeden, omdat het melksap werd aangewend tot genezing van teringlijders, die daardoor in gewicht moesten toenemen, zoodat indirect door dit sap hunne voeding verbeterd werd.

Euphorbia palustris.

Fig. 471.

Links: Een bloeiwijze (letters zie tekst). Rechts: De bloembeker (letters zie tekst).

Sluiten