Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Z i 1 v e r e n p i 11 e d o o s j e s als hangsieraad. Twee in den 44. vorm van doodskoppen en één hartvormig, elk verdeeld in vier of zes vakjes en inscripties als : Hmlie mihi, cm <iii>i (sic Het hartvormige doosje is blijkens een bepaald ornament van trekkebekkende vogels uit Oost-Friesland afkomstig. (Zie nader 16e Verslag van het Friesch Gen. blz. 43 v.v.). Vermoedelijk 17e en 18e eeuw.

Chronologische reeks van Friesche oorijzers. 45

Omtrent den oorsprong dezer bij deftige gelegenheden meestal onder eene doorzichtige muts, doch bij het werk bloot gedragen hoofdsieraden zijn er vele fabeltjes in omloop.

Dat er samenhang zou bestaan tusschen de oorijzers en oud-Germaansche hoofdringen is met onvoldoende archaeologische kennis wel beweerd. Afdoende bewijzen konden ei niet voor worden bijgebracht, zelfs bleken de zoogenaamde hoofdringen meerendeels halsringen geweest tc zijn. Onze oudste nummers hebben reeds openingen boven de knoppen, denkelijk voor mutsespelden of om er sieraden

aan te hangen. , , ...

De verschillende vormen die het hedendaagsche oorijzer heeft naar gelang van de streek of provincie waar het in Nederland gedragen wordt zijn, gelijk een voorloopig onderzoek ons aantoonde, in vele gevallen ontstaan uit éénzelfde type dat zich sedert omstreeks de 16e eeuw lokaal zeer verschillend heeft ontwikkeld n.1. een ongeveer 5—7 millimeter breed oorijzer met kleine vogelkopvomiige knoppen. De verzameling Esslinger voorheen te Leer heeft daarvan twee oude exemplaren uit Oostfriesland, waar het ooiijzei nog heden de primitieve smalte heeft bewaard, doch waar de vogelkoppen sedert het laatste der 18e eeuw in beweikte vierkante plaatjes zijn veranderd.

Bij verzameling van poppen in nationale kleederdracht omstreeks 1898) in het Nederl. Museum te Amsterdam blijkt dat hier te lande de vogelkop zich in sommige streken (Urk, Soest enz.) lang heeft staande gehouden, doch overigens meestal verbasterd is: hier tot een gebogen plaat (Scheveningen), elders (Staphorst) tot een klein vierkant plaatje met opstaanden kam (rudiment van de vogelkuif). De op kurketrekkers gelijkende spiraalvormige knoppen \ an sommige oorijzers hebben vermoedelijk een anderen oorsprong gehad. Onze serie vertoont de volledige ontwikkeling van het bewuste sieraad zooals dit in de tegenwoordige provincie Fries-

Sluiten