Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

de mensch is een systeem van harmonisch geordende krachten').

De verschijnselen, die van deze krachten afhankelijk zijn, onderscheidt hy in energetische en psychische2). Voorts vestigt hij de aandacht er op, dat de begrippen „kracht" en „energie" niet identisch zijn. Het begrip „kracht" strekt zich verder uit, dan dat der energie. Door het begrip „arbeid" in te voeren, worden arbeid verrichtende krachten van andere onderscheiden. Elke energie kan als kracht worden opgevat, niet elke kracht als energie. Kracht is eenvoudig het vermogen om te werken, zij is werkzaamheid in het algemeen, de geschiktheid om iets te bewerken of om invloed te oefenen. Energie is kracht, die arbeid verricht. Kracht is dus vermogen om te werken, energie daarentegen arbeidsvermogen3).

Met het voorbeeld van den spoortrein licht Reinke dit toe. De rails representeeren hier een kracht, die zonder arbeid te verrichten de geweldige massa energie van den trein in bepaalde richting leidt4). Bij het afschieten van een geweer is het trekken met den vinger de kracht, die de explosie teweegbrengt. Al hetgeen strekt om bepaalde energie-vormen in andere te transformeeren, is kracht. Tot zulke transformatoren rekent hij nu ook de structuur van een apparaat. Door samendrukking van een veer loopt een uurwerk, maar ook een speeldoos of de locomotief, waarmede onze kinderen zich vermaken. De eigenaardige samenstelling van het ding bepaalt hier telkens, welken arbeid de energie van de veer zal verrichten. In den vorm van het apparaat zijn dus de krachten gegeven, die over de in de veer ingevoerde energie beslissen. De structuur maakt telkens uit, hoe dezelfde energie arbeiden zal5).

in eine Schaar von Kraften. Der umfassendste Gesichtspunkt lür die Betrachtung der Natur ist daher die dynamische.

x) t. a. p. Auch der Mensch ist ftlr den Naturforscher ein System harmonisch geordneter Krafte.

*) t. a. p. Die von diesen Kraften abhangigen Erscheinungen können wir zerlegen in physikalisch-chemische, oder, ktlrzer gesagt, energetisch and in psychische.

®) a. w. S. lOt. Kraft ist Wirksamkeit im Allgemeinen, ist die Fahigkeit, zu bewirken, zu beeinflussen; Energie ist die Fahigkeit, mechanische Arbeit zu leisten. Wenn etwas bewirkt wird, muss ein Wirkendes dasein, und dies Wirkende nennen wir Kraft. Kraft ist ein Wirkungsvermógen, Energie ist Arbeitsvermögen.

4) a. w. S. 102.

5) t. a. p. Hier ist es nicht die Energie, von der die specifische Leistung des mechanischen Systems abhangt, sondern es sind die in der Configuration, d. h. in der Form des Apparats gegebenen Krafte, welche die Thatigkeit desselben bestimmen.

Sluiten