Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

houten dak, dat dadelijk op de bogen, welke de pijlers verbinden, rust. Soortgelijke kerken zijn die te Monnikendam, te Edam, de Noorderkerk te Hoorn en de Westerkerk te Enkhuizen. Van al deze gebouwen onderscheidt zich echter de Nieuwe Zijds Kapel door haar sierlijk geprofileerde pijlers met rijke bladkapiteelen, terwijl meestal in Nederland de ronde zuil dienst heeft gedaan.

De geringe dikte van deze pijlers en zuilen had het groote voordeel, dat de kerkbezoekers in het gezicht op het altaar of den predikstoel weinig belemmerd werden. De houten gewelven, in zulke kerken aanwezig, die eigenlijk niets anders zijn dan een beschieting, tegen de kap aangebracht, geven geen grooter belasting, dan door de ondersteuningspunten met veiligheid kan worden gedragen. Tegen schranken zijn zulke pijlers of zuilen gevrijwaard door de kapbalken, welke men onder de gewelven heeft aangebracht, en die, met houten muurstijlen boven de kapiteelen, door karbeels onwrikbaar zijn verbonden.

Ondanks alle voorzorgsmaatregelen, door de bouwers genomen, staan echter in zulke kerken de zuilen en pijlers haast nooit volmaakt in het lood, ja zelfs in de richting der zuilen, ten opzichte van elkander, vallen dikwijls niet onbelangrijke afwijkingen waar te nemen.

Dat echter deze afwijkingen de oude bouwmeesters niet verontrustten zien wij aan den middenbeuk der Oude Kerk, dien men in het begin der i6e eeuw basilikaal heeft verhoogd, ofschoon de oorspronkelijke constructie daar niet op berekend was, en de zuilen toen reeds niet meer in een rechte lijn stonden.

De oudste afbeelding der Nieuwe Zijds Kapel vinden wij op de schilderij van Cornelis Anthonisz., welke Amsterdam in vogelvlucht voorstelt en het jaartal 1536 draagt. Het gebouw vertoont zich hier als uit drie beuken van gelijke hoogte bestaande. De middenste dezer beuken eindigt aan de oostzijde in een koornis, welke den halven tienhoek als plattegrond heeft. De zijbeuken zijn aan de oostzijde door muren afgesloten. Een zoodanigen plattegrond vertoont nog de St. Nicolaaskerk te Monnikendam.

Op dezen plattegrond zien wij het gebouw geheel vrij staan. Het

Sluiten