Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

onheil sticht door de veelheid zijner wetten, welke allerwege den regelmatigen arbeid van het groote raderwerk belemmeren.

Terugkeer naar het oude is op elk gebied onmogelijk; niets keert terug.

Liberaliteit, mildheid, vrijzinnigheid, conservatisme, behoud — en hoe die woorden ook klinken mogen, 't zijn aanduidingen van beginselen, die 't ontstaan geven aan la multiplicité des lois, de veelheid der wetten, welke Montesquieu op goede gronden het teeken van het verval der staten noemt en die ook wel de oorzaak van dat verval mag heeten.

Eén beginsel slechts is het ware: de natuurlijkheid. Daarheen moet de staat streven, daaraan moet elk wetsvoorstel getoetst worden.

Waarom rekent de overigens religieuze mensch zich het smokkelen niet aan als eene zonde ?

Omdat hij de waar eerlijk heeft gemaakt of gekocht en betaald, en ze ook weer met even groote eerlijkheid van de hand doet.

Dat hij iets aan iemand verschuldigd zou zijn bij overbrenging van de waar over een denkbeeldig lijntje, dat komt niet tot zijn gemoed. De a c c ij n s is iets onnatuurlijks. Dezelfde man, die zonder wroeging tien gulden wint met smokkelen, zou zich bezwaard gevoelen, als hij één gulden hadde verkregen door te stelen.

VI.

De openbare meening.

Vox populi, vox Dei!

De machtigste aller menschelijke invloeden, die zich in den gang der wereld, in het leven en bedrijf der maatschappij, in het bestuur van kerk, staat en gemeente doen gelden, is de publieke opinie, de openbare meening.

De openbare meening regeert, onverschillig of er een groen, een blauw of een „kostelijk" ministerie aan het bestuur is.

De openbare meening wordt gevreesd, geëerbiedigd, gevolgd door den machtigste zoowel als door den geringste.

Er zijn er, die meenen, dat de publieke opinie een eigenaardig product is van onzen tijd, een gevolg der veelheid en

Sluiten