Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

„von der Stufenfolge abwiirts durch alle Gestaltungen der Thiere, dnrcli das Pflanzenreich Itis zum Unorganischen". wijl anders geen volledige „Objektivation" van den wil mogelijk is en ook omdat planten en dieren, water, chemische elementen en mengsels, zon en planten voor 's menschen onderhoud noodzakelijk zijn. In den mensch derhalve heeft „das Bewusstsein der Aussenwelt seinen Gipfel erreicht." Maar ook deze top draagt nog verschillende kruinen, want er hestaan heel wat graden tusschen „stumpfster Dummkopf" en „Genie". Uit het genie is alle subjectiviteit verdwenen; verstand en wil zijn volkomen van elkander gescheiden, het eene bestaat niet meer ten behoeve van den anderen. De kennis is zuiver objectief, want „Genialit.it ist Objektivitiit" 2). Dit alles nu kan niet in dezelfde mate van den domkop gezegd worden, wijl bij dezen de afscheiding, het verschil tusschen voorstelling en wil, niet zoo groot is.

Indien we thans vanaf de „höchste Willenserscheinung" onzen blik laten rondwaren over de geheele zichtbare wereld en daarbij terugdenken aan de wijze, waarop zij tot het bestaan gekomen is, aldus het geheele systeem van Schopenhauer reconstrueerend, indien we nagaan, hoe hij opklimt van de stof tot den mensch, dan bemerken wij overal dezelfde fout. Om niet eens te spreken van de contradictie, waarin Schopenhauer vervalt, als hij door zelfontwikkeling uit een lagere species een hoogere, in nature „grundwesentlich" verschillend, laat geboren worden, merken wij slechts op, dat het een ongehoorde dwaasheid is een „bewusstlosen" wil aan te nemen, die door behoelten, welke hij n i e t k e n t, gedreven zou worden en aangespoord zich zelf op steeds meer volmaakte wijze te manifesteeren. Vraagt men Schopenhauer naar een verklaring van zijn beweren, dan blijft hij het antwoord schuldig of maakt er zich af op een wijze, welke den lust tot verder ondervragen beneemt, maar tevens toont, dat onze wijsgeer met zich zeiven verlegen zit. En geen wonder! Terecht schrijft frendelenburg: „W ille ohne Vorstellung, ohne Grund im An-

) Vgl. t. a. p. bd. 4, bldz. 76. Om te bewjjzen, dat in den mensch het bewustzijn zijn hoogste hoogte bereikt heeft, kan het feit dienen, zegt Schopenhauer, dat de mensch met de meeste zorgvuldigheid sommige lichaamsdeelen zoekt te bedekken, welke het dier meer openlijk vertoont en de planten zoo hoog mogelijk in de lucht verheffen. De leer van Puffendorff schijnt Schopenhauer niet onbekend te wezen.

Sluiten