is toegevoegd aan uw favorieten.

Het berouw en het ethisch determinisme

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

danken, al heeft onze ziel er pijn door geleden. Maar is het berouw werkelijk niets anders dan het onaangenaam gevoel, dat eene bedrevene zonde ons veroorzaakt? Niets anders dan het gevoel van onvrede, onvoldaanheid, malaise, dat ons doet wenschen: och, ware het maar niet gebeurd? Wie zal dat beweren! Terecht noemt Dr. van lianen »liet onbestemde gevoel van onvoldaanheid, van onrust, van ontevredenheid met zich zeiven het beym des berouws '). Hiermede wil hij natuurlijk te kennen geven, dat dit onbestemde gevoel het ware berouw nog niet is. Het is de voorwaarde voor het berouw, maar het is het berouw zelf niet. Zelfs kan het niet gezegd worden met noodzakelijkheid tot het berouw te leiden. Dikwijls is liet geheel onvruchtbaar voor het zedelijk leven. Ja niet zelden beweegt het den zondaar om in onbeteugelden zondedienst zijn onrust te vergeten, indien liij niet uit wanhoop de hand

') J aderl. Letteroef. bl. 260. Als de Schrijver daar togen mijne bewering dat wde wensch dat du zonde niet geschied ware de pijn der ziel, liet berouw, doet geboren worden" (Illusie, bl. 43) in het raidden brengt dat de ei vuring het tegenovergestelde leert, dat namelijk »de pijn der ziel den wensch doet ontstaan dat de zonde niet geschied ware," heeft hij gelijk, in zoover hij onder de pijn der ziel het onbestemde gevoel van onrust en ontevredenheid verstaat. Ik dacht echter aan het bestemde gevoel van droefheid over de zonde, dat gewoonlijk berouw genoemd wordt. Dit berouw 7ui ontstaat door de overtuiging: het had niet moeten geschieden, ik had het niet moeten doen! — Had ik mij duidelijker uitgedrukt, de vergissing zou wellicht niet geschied zijn. Overigens wil ik wel bekennen dat ik mij, bij de beschrijving van hetgeen in de idé van berouw ligt opgesloten, te veel gehouden heb aan de bepaling van den Hoogleeraar Seholten, en niet diep genoeg in de beteekenis van die gewaarwording der ziel ben doorgedrongen. Had ik het gedaan, mijn betoog zou ■er aan kracht door gewonnen hebben.