is toegevoegd aan uw favorieten.

Het berouw en het ethisch determinisme

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van den laatsten beteekent hier veel. Immers spreekt hier een man die nog altijd weigert de waarheid van het determinisme te erkennen, en toch met beslistheid zich voegt bij de aanhangers der moderne richting. Er zijn er niet velen in ons vaderland die hem hierin volgen ; voor zoover ik weet, staat hij onder onze modernen alleen. In het buitenland echter zijn er meer, en daaronder mannen van naam, die veel beteekenen in de theologische wereld. Maar al was dit het geval niet, dan zou toch dit alleen, dat een man als Hoekstra zich onder de modernen rangschikt en toch het determinisme bestrijdt, al onze aandacht verdienen. Hoe is het te verklaren? Zullen wij zeggen dat het determinisme en de wonderontkenning twee verschillende zaken zijn, die niets met elkander te maken hebben? Ik voor mij kan dat niet. Ik geloof nog altijd dat het ééne der vele inconsequenties is, waaraan de moderne richting zich schuldig maakt, dat zij hare verwantschap met het determinisme loochent. Dit wil ik trachten te bewijzen.

Welke is de grond, waarop men de wonderen ontkent? Waarom verwerpt men het verhaal van Jezus opstanding b. v. en al die Evangelische verhalen, waarin liet wonder een plaats vindt? Hierop zijn verschillende antwoorden gegeven. Ik wil er slechts twee vermelden, omdat ik geloof dat er in de wetenschap slechts voor twee een plaats is.

Bij het beoordeelen van ieder verhaal komen twee dingen in aanmerking. Eerst heeft men te vragen, of het verhaal zelf genoegzaam geconstateerd is; daarna of er tegen de waarschijnlijkheid van hetgeen verhaald wordt iets kan worden ingebracht. Een goed historicus vraagt zoowel naar hot ééne als naar het andere. Eerst