is toegevoegd aan uw favorieten.

De zonde

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

onderrichten en beschamen, eer zij ons kwamen meesteren. Om toch terug te keeren tot het onvermijdelijke waarvan wij gewaagden, dit is inderdaad slechts aanstootelijk voor een denken dat niet doordenkt. Blijkt niet reeds op menig ander gebied, hoe hetzelfde dat afschuw bij ons wekt eu waartegen wij ons met alle macht te weer stellen, toch krachtens het groot verband aller dingen onvermijdelijk kan wezen? Is ook de dood, en wel menigmaal een vroege dood niet onvermijdelijk, en niettemin de liefde tot het leven even natuurlijk als onuitroeibaar? Is ook de dwaling niet onvermijdelijk? moeten wij niet duizendwerf mistasten om de waarheid te ontdekken ? en zullen wij deswegens den dorst naar waarheid verzaken ? Bekleedt het leelijke in deze wereld niet een ruime en, naar den maatstaf van een toch alleszins wettig schoonheidsgevoel, vaak veel te ruime plaats ? Maar, zegt men, dit alles behoort niet tot het zedelijk gebied; en dit gebied vertoont geheel eigenaardige verschijnselen: hier hebben wij, blijkens plicht- en schuldgevoel eu

zelfverwijt, met vrijheid en verantwoordelijkheid te doen!

Het zij verre dat wij het kenmerkende der zedelijke ontwikkeling zouden voorbijzien of er de beteekenis van verzwakten. Alleenlijk, dat men die beteekenis ook niet misduide. Wat de daar genoemde vrijheid betreft, wij kunnen over dit veelomvattende onderwerp thans niet in het breede gaan handelen; doch, naar ik meen, kunnen wij thans ook inderdaad volstaan met de opmerking, dat in het hier bedoelde vrijheidsgevoel niet anders, niets minder, maar ook niets meer ligt opgesloten dan dit: dat wij, wij zelf liet zijn die handelen, dat wij dus of anders doen omdat wij zoo willen, niet door blinden natuurdrang beheerscht, maar met overleg