Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

te worden.» Want hij heeft een prachtig aaneengesloten party in het leven geroepen uit menschen, bij wie wèl het beginsel, waarvoor Groen had gestreden, leefde, maar die toch yoor de overgroote meerderheid afkeerig waren van de publieke zaak, van het publieke leven en daarom vooral van de politiek. En dit meesterstuk is niet tot stand gebracht door middelen van geweld, door dwang, door van hen gedweeë, slaafsche volgelingen te maken. Met recht kon trouwens de hoofdredacteur van de Standaard, onder hilariteit der duizenden, die op 1 April 1897 naar het Paleis van Volksvlijt te Amsterdam van heinde en ver waren gestroomd om het 25-jarig bestaan van dat blad feestelijk te herdenken, zeggen: «Er zijn er, die mij verwijten dat ik van mijn lezers marionnetten maak, waarvan ik dan de draden in handen houd om ze laten dansen en springen naar believen. Maar hun, die dit mij toedichten, zou ik dan toch wel kortaf willen toeroepen: Probeer het dan zelf maar eens met onze Calvinisten, of gij er marionnetten van maken kunt.-» ') En daarop volgde een hartelijke toejuiching, toen de redenaar aldus voortging : «Al wat ik heb kunnen doen, het was, pogen te vertolken wat in uw eigen gemoed, in uw hart, in uw overtuiging omging; en tot dit vertolken ben ik alleen daarom in staat geweest, omdat uw leven mijn leven was, en één ademtocht der ziel ons saam gemeen was.»

Toch hield de legende, alsof hij van zijn geestverwanten marionetten had gemaakt, lang stand. Gevraagd zou intusschen kunnen worden aan hen, die aan deze legende nog hechten: welken dwang zou een man, niet eens met een «dubbelen naam», kunnen aangewend hebben —■ iemand, die in de wereld der aristocratie en der plutocratie een vreemdeling was, een «predikant» slechts, voor wiens inzichten, zoodra die buiten de Kerk gaan, men in den regel en zeer zeker 30 jaren geleden, al heel weinig eerbied had? Geen andere dwang dan die ligt in de macht van het woord. Groen erkende die macht, toen hij hem in dezer voege als zijn opvolger aanwees: «Leider van

1) Gedenkboek, Amsterdam, G. J. Herdes 1897. bl. 60.

Sluiten