Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

richting van de «droite» voor die van de «gauche» en omgekeerd een zeer gewenscht correctief zijn en zoo de geheele partij ten goede komen. Critiek van de heeren De Savornin Lohman c.s. op de democratie van Dr. Kujper en de zijnen was alzoo op zich zelf niet onredelijk, zelfs niet ongewenscht, indien die critiek slechts ten doel had om de partij zelve sterker te maken. Doch toen die heeren zich van Dr. Kuyper en van de partij afwendden op grond, dat de partij door den leider was gedreven in een richting afwijkende van de steeds gevolgde, was er alleszins reden om zich daarover te verbazen. Immers wat hier boven gezegd is, moet hier worden herhaald: Dr. Kuyper is zich altijd ë®lflk gebleven, zoodat er geen enkele gegronde reden bestond hem te verwijten, dat hij na 1888 iets anders wilde dan voor dien tijd. De grief tegen programs van actie was daarbij al zeer ongegrond, daar het eerste program van actie in de wereld kwam in December 1887, toen in het Centraal Comité der anti-revolutionaire partij velen dezer heeren zeiven zitting hadden. Met hun instemming werd het eerste program van actie ter goedkeuring aan de Deputatenvergadering voorgelegd, zoodat hun grief tegen dergelijke stembus-programs niet alleen Dr. Kuyper, maar ook hen zeiven treft.

En wat betreft het «democratische» van Dr. Kuyper, - ook

die grief was al zeer vreemd, daar de leider op dit stuk in het minst niet veranderd was. Reeds in de Heraut van 1871, we zagen het hierboven, was door hem de Christelijke democratie ingeluid; en in de Standaard had hij voortdurend het sociale vraagstuk op den voorgrond gesteld. «Het vraagstuk van den arbeidersstand wordt almeer het groote vraagstuk van den dag» schreef hij in een der eerste nummers van het blad (23 Mei 1872). En verder: «Men heeft den arbeider broederschap uitgebazuind, hij ontwaart slechts wantrouwen, naijver, haat, concurrentie. Wie zou vertwijfelen ? . . . Elk andere behalve de Christelijke arbeider.»

Een van de pijnlijkste dingen, die Dr. Kuyper in zijn veelbewogen leven heeft moeten ondergaan, is zeker wel zijn

Sluiten