Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het Volk, dat mij lief heeft, was en is Dr. Kuyper, nu en na mij, niet bij aanstelling of erflating, maar jure suo». ').

Leider was en is Dr. Kuyper uitsluitend en alleen door den invloed, die van zijn woord uitgaat. En dat woord is altijd argumenteerend, betoogend. Daarbij heeft hij het beginsel van de «souvereiniteit in eigen kring» niet maar in theorie voorgestaan, doch terdege in practijk gebracht. De kiesvereenigingen liet hij volkomen vrij. Nooit mengt hij zich in haar arbeid en in haar wijze van optreden. Slechts als het hem met eenigen nadruk gevraagd wordt, geeft hij een advies, b. v. inzake het stellen van een candidaat. Uit zichzelf wijst hij nimmer een candidaat aan. Daarin moeten, zegt hij altijd, de kiesvereenigingen volkomen vrij blijven. En ook, wanneer de politieke verhoudingen en toestanden in den lande het noodzakelijk voor de a. r. partij maken om duidelijk en klaar te omschrijven wat zij wenscht, legt hij geen program van actie aan de partij op, maar wint hij vooraf het gevoelen in van hen, die in hun kring vertrouwen genieten. Zoo b. v. voor den stembus-strijd van 1897, toen een nieuw program door den eisch des tijds gevorderd werd. Zeer zeker, het schema daarvan werd door hem ontworpen, maar om het ook in den smeltkroes der verschillende meeningen van anti-revolutionairen van allerlei rang en stand te werpen. Eerst werd dat schema besproken in het Centraal Comité; daarna werden onderscheidene corporatiën, ieder afzonderlijk, opgeroepen om zich volkomen vrij uit te spreken en hun wenschen mede te deelen: de Provinciale Comité s, het hoofdbestuur van Patrimonium, de hoofdïedacteuren der a r. bladen. Van de critiek en de uitgesproken wenschen, bij dat overleg vernomen, werd behoorlijk nota genomen ; en daarop werd het concept, op tal van punten gewijzigd, voorloopig vastgesteld door het Centraal Comité, waarna de Deputaten-vergadering het nog altijd kon wijzigen om het dan ten slotte als program van actie voor de anti-revolutionaire partij te proclameeren. Bij de Kamer-verkiezingen in 1901 is dit alle6

l)Ned. GedacktenVbl. 399.

Sluiten