Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Onbevooroordeeld ! Spinoza's en Cartesius' gemoedelijk zelfbedrog, waarvan zooveel anderen na hen de dupe zijn geworden, dat „cogito ergo sum'' des éénen, dat „begrip van het bestaan, welks inhoud zijn feitelijk bestaan in zich sloot" des anderen, waarop ook zij trachtten „onbevooroordeeld" de wetenschap op te bouwen, hoe hebben ze de wetenschap uitgehold ! Kant's geestesarbeid bracht een machtigen stap vooruit, althans voor de geestelijke wetenschappen, wier zelfstandig karakter althans gepostuleerd werd, maar hoe enkel formeel klonken ook nog de beide groote hoofdbeginselen, waarop hij op zijn beurt de „practische" wetenschappen trachtte te construeeren. Lessing's „Vater, gieb!" op de vraag of hij liever „zoeken" dan „vinden" wilde ten gunste van den eersten term, teekent in dezelfde richting. Ging dan eindelijk de verwerping van Stuart Mill's „algemeenen maior", ging Windelband's klemmende waarschuwing tegen het beweerd enkel-formeel karakter der axiomata van wetenschap aan zijn uitnemend geesteskind Q. N. voorbij? Heeft hij, een wijsgeer, die al deze gegevens in hunne portee zoo goed kent, heeft hij nu nog eens den moed den naar wetenschap dorstenden geest te vergiftigen met een formeel principe als de „onbevooroordeeldheid", dat bovendien nog elders thuis behoort naar zijn qualiteit?

Onbevooroordeeld zijn! Leeren „onbevooroordeeld" te zijn, het eenigst doel van ons Hooger Onderwijs! Zeker, óók dat moeten studeerende jongelieden leeren. Appreciatie van afwijkende leerstellingen, schatting op de rechte waarde der eigene gegevens van wetenschap zij hun deel, op straffe van benadeeling der eigene zaak. Maar als ze niets dan dat hebben te lieren, zend ze dan naar onze terechtzittingen, waar nog altijd die deugd op uitnemende wijze door onze rechterlijke macht wordt betracht. Zend ze desnoods naar

3

Sluiten