Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zoowel als den bij zonderen eeredienst, een vasten grondslag, waarop nog thans de christelijke zoowel als vroeger de israëlietische Godsvereering onwrikbaar en veilig staat.

Op zedelijk gebied moge het heidendom de beginselen der natuurwet erkend, en tot zekere hoogte in zijne wetten belichaamd hebben, — toch blijven hier zeer donkere vlekken. Niet enkel in de praktijk van bijzondere personen, die ook in Israël maar al te vaak niet aan leer en overtuiging beantwoordde, maar zelfs in openbare instellingen als de tempelontucht en- het menschen- en kinderoffer. Doch ook hiervan afgezien, verkondigt het slot van de tien geboden een zedelijkheidsbegrip, waartoe niet één onder de wijzen en denkers van Egypte en Babyion in al de eeuwen van het bestaan dier volken schijnt te zijn opgeklommen. Althans een egyptischen of babylonischen tekst, die de inwendige begeerte naar des naasten goed of des naasten huisvrouw zonder meer als zondig veroordeelt, heb ik nog nergens aangehaald gevonden. Wel heeft Kuenen bijv. *°) er met arendsoogen naar gezocht, maar hij kwam niet verder dan tot de waarneming, dat „in de egyptische zedeleer. .. de onverbrekelijke samenhang tusschen gezindheid en daad niet onopgemerkt bleef." Dit wil zeggen ; ook de Egyptenaren wisten, dat bij de uitwendige zonde een inwendige daad van den wil aan de uitwendige daad voorafgaat, als de oorzaak aan het gevolg. De vraag is echter eene andere: of zij den zondigen aard van de booze begeerte begrepen, ook waar deze niet door de uitwendige daad tot uitvoering komt, m.a.w. of zij duidelijk besef hadden van "s menschen verantwoordelijkheid tegenover een Rechter die in zijn binnenste leest en de verborgenste diepte zijns harten peilt. Wij ontkennen natuurlijk niet, dat de menschelijke rede, zonder bovennatuurlijke openbaring, tot dit hoogere zedelijkheidsbegrip kon opklimmen, — maar wij zoeken tot heden vergeefs naar een aannemelijk bewijs, dat ook maar één denker in Egypte of Babyion, of waar ook bij de volken van West-Azië, voor of in Moses1 dagen,

Sluiten