Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

doen wij, ten minste dat verlangen wij te doen met alle kracht.

Nu bestaat er tusschen de verschillende geestelijke vermogens, waarover wij te beschikken kregen, een even geheimzinnige als onloochenbare samenhang. Een mensch is geen atomistisch aggregaat, niet een soort van lokettenkast, waarvan in het eene laadje zijn denkkracht, in het andere laadje zijn wil, in een derde laadje zijn gevoel, en weer in een ander laadje zijn verbeelding is opgeborgen, geïsoleerde vermogens, die hij naar believen elk afzonderlijk te voorschijn kan halen en gebruiken. „Heureux 1' homme", zegt Vinet, „qui reQoit la vérité par toutes ses facultés a la fois."J) Achter elke daad van onzen geest staat ons eigen ik. Wij kunnen ons denken tot op zekere hoogte abstraheeren van wat er verder in ons binnenste woelt, het apart te zetten in volledige onafhankelijkheid van al dat andere gelukt ons nooit. De denker zelf is er in elk geval bij. Al neemt die denker soms den schijn aan alsof hij bijna niets over zijn denken en zijn denken bijna alles over hem te zeggen had, in den grond is het juist omgekeerd. Is er eigenlijk wel afgetrokken waarheid? Is de waarheid niet feitelijk identisch met liet leven (Joh. 14 : 6), zoodat zij zou hebben opgehouden te bestaan, wanneer het ooit gehikte haar. ten eenenmale van het leven af te zonderen? „Lasset uns beherzigen", zoo hooren wij den diepzinnigen von Baader ergens verklaren, „lasset uns beherzigen, dasz Wahrheit nicht und nirgend in abstracto, sondern leibhaftig in lauter einzelnen, der Speise und des Trankes bedürftigen, Individuen residirt, und dasz also hier die Frage sein musz: welches Quantum Wahrheit in mir und dir stecke. Alle übrigen Untersuchungen und Bemerkungen sind, ehe man nicht mit dieser fertig ist,

i) Littérature du 19e sièole, III p. 259.

Sluiten