Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bus te doen, om zich overigens te buigen onder wat ook eene alvermogende meerderheid, of minderheid, over de slaafsche massa besluiten zal.

Inmiddels drijft eene machtige strooming al meer naar den onverzadigbaren Staat, die straks door zwaarte dreigt te barsten. Van den Staat wordt in toenemende mate de onmiddellijke voorziening in allerlei behoefte, de directe verzorging van elk belang gevraagd. Het wordt de roeping van den Staat geacht door organen van wetenschap naar waarheid te vorschen; onderwijs en opvoeding op steeds breeder schaal aan zich te trekken; armenzorg te oefenen in uitgestrekten zin; als staatskerk het zedelijke leven te leiden, te kweeken, te verzekeren door dwang. En vergemakkelijkt wordt die staatsuitzetting, the coming slavery, zooals Spencer zeide, door de eenvoudige theorie, die den Staat tot alles bevoegd verklaart wat door hen die optreden in zijnen naam, zonder eenig vast beginsel, door bedriegelijke nuttigheidsberekeningen geleid, geoordeeld wordt te zullen wezen in het algemeen belang. Het is alsof, zoodra het oog iets speurt wat op zich zelf te wenschen is, de veer verlamt, die slechts moet wijken, als ook het recht tot dwang bewezen is. De voordeelen, aan het in werking brengen van de staatsmacht verbonden, verblinden zoozeer veler oog, dat schier alle waardeering van het kostbare stuk leven, de gezonde energie, waarvan zelfwerkzaamheid getuigt, wordt onderdrukt.

Uit het land, waar in de 18de eeuw de onheilvolle beweging losbrak onder de welbekende trias, waarvan vrijheid zelfs het eerste woord was, klinkt telkens de droeve erkentenis, dat deze nog immer ontbreekt. Thiers besloot zijn werk over de Revolutie met het treffende woord, dat de vrijheid niet gekomen was 15). Welke verklaring op vaster bodem rustte dan de toegevoegde voorspelling, dat zij echter komen zou. Laboulaye klaagt, dat de uitdrukking maatschappelijke vrijheid betrekkelijk vreemd in Frankrijk is, wijl men de zaak niet heeft 16). Meer bezorgd voor de belangen der gemeenschap dan voor de rechten van het individu, schrijft Anatole Leroy-Beaulieu, dreigt de democratie individu en gezin op te offeren aan het geheel17). En Frédéric Passy noemde reeds in 1864 het groote gevaar,

Sluiten