Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

(88)

vredigend proponentsexamen door het kerkbestuur van ZuidHolland werd afgewezen, omdat hij zich niet onvoorwaardelijk wilde binden aan de synodale reglementen.

Voorts sloten zich vele zoogenaamde //oefenaars" bij de Afgescheidenen aan. Ze vormden met hunne '/gezelschappen" weldra gemeenten hier en daar.

Allerwegen werd de bazuin aan den mond gezet, eene bazuin van geen onzeker geluid. //Roepstemmen aan de Gereformeerden in Nederland" weerklonken in dicht en ondicht, //adressen" werden aangeboden, '/opwekkingen" geschreven en //wapenkreten" aangeheven. Die stemmen gingen van stad tot stad, van dorp tot dorp en vonden weerklank bij vele eenvoudigen, die met een boekje in een hoekje mijmerden en treurden over «de verbrekinge Josefs". l)

Het meerendeel der gescheidenen behoorde tot den kleinen burger- en boerenstand. Een man van kapitaal was onder hen eene hooge zeldzaamheid. In den regel moesten zij hard werken om aan den kost te komen en voor hunne gezinnen het dagelijksch brood 'te verdienen.

Dit was er waarlijk niet beter op geworden, sinds zij zich gedrongen gevoeld hadden de kerk der vaderen te verlaten, en naar de teekenachtige uitdrukking dier dagen //buiten de legerplaats de smaadheid van Christus te dragen". 2)

Velen hunner leden toen een kommervol bestaan, hetzij achteruitgezet in ambacht en bedrijf, of verarmd en geruïneerd door steeds stijgende boeten.

Evenmin kon men lieden van studie en invloed onder hen aantreffen, eene enkele uitzondering daargelaten. :J)

Zie over Dr. A. C. van Raalte ook: Rev. N. H. Dosker, De Hollandsche Gereformeerde kerk in Amerika, Nijmegen 1888 ; dr. Cohen Stuart , Zes maanden in Amerika , Haarlem 1875.

') Eene zeer geliefkoosde uitdrukking in die dagen en ook nog later. Zie o. a. Brief van den kerkeraad der Christelijke Gereformeerde gemeente te Middelburg aan de classis van Goes 25 Mei 1840. Archief Geref. kerk te Middelburg A.

*) Reformatie I.

^ Mr. A. M. C. van Hall, advocaat te Amsterdam en mede-redacteur van

Sluiten