Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

de stadskas of betaalden, bij voortbestaan in naam, uit de inkomsten de tractementen der predikanten, en wendden de gebouwen aan voor gasthuizen, tuchthuizen, weeshuizen, oude mannen- en oude vrouwenhuizen, hofjes, scholen enz. Het beheer van de westelijke goederen ten platte lande, 't zij in wezen gelaten of in obligaties omgezet, werd, ten einde het misbruik in de plaatselijke of particuliere administraties tegen te gaan, overgebracht aan geestelijke kantoren of rentambten. De opbrengst werd dan aangewend ad pios usus, waaronder vooral behoorde de subsidieering van predikantstractementen, scholen, academies (bijna elke provincie kon er hierdoor gemakkelijk een verkrijgen, de academie van Leiden verkreeg, behalve verschillende stedelijke kloostergebouwen, de inkomsten van de rijke abdij van Egmond), studiebeurzen, emeritaatsgelden, keikelijke onkosten, ondersteuningen voor armen, hulp voor de refugees, onderhoud van kerkgebouwen, klokken, orgels enz Voorts werd ook veel voor de opbrengst voor allerlei wereldlijke doeleinden en persoonlijke gratificaties gegeven. Niet weinig ookJs l" den loop des tijds en vooral in den aanvang, toen alle contiule ontbiak, verduisterd. In Gelderland en Friesland, en ook lner en daar elders schijnen de vaste goederen ten platte lande in eemgveiband staande met den localen Roomschen dienst veelal aan de pastorieën gegeven te zijn, zoodat deze soms tamelijk rijk weide .

Hoe weinig men derhalve in deze materie algemeene lijnen kan trekken '), zoo staat dit toch wel vast, reeds iets bleek er ons van dat Staten der verschillende provinciën een duidelijk onde.scl.ei maakten tusschen de goederen „specteerende tot. den taaien dienst des Woords, als kerke-, pastorie- en kostene^oed, en de andere de geestelijke goederen. De eerste werden in elke provincie afzonderlijk geadministreerd en bleven doorgaans onaangetast ). Kerken pastorieën, en kosterieën behielden in vermogensrechtei^ken zin hare goederen, zij werden niet opgeheven, hare goederen

!) Zoo hebben o. a. de vioarieën in 6 gint°voof stdTe-

schiedenis. Zij eerden hier voor predikantstractementen, gm

spreken we straks.

Sluiten