Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

opschrift: goed om te eten. Ook levert de aarde de dingen, die de mensch behoeft, niet altijd zoodanig af, dat zij geschikt zijn voor onmiddellijk gebruik: in den regel moeten zij vooraf daartoe geschikt worden gemaakt. Kortom: de zucht om in zijn bestaan te volharden drijft, in verband met den toestand der hem omringende natuur, den mensch tot onderzoek en dat onderzoek levert hem kennis. De kennis is de kleindochter van den nood.

Op dat standpunt blijven sommigen evenwel niet staan. Millioenen mogen vrede hebben bij een kennis van de dingen, voldoende om te leven, anderen gaan een schrede verder, en zetten het onderzoek voort, ook nadat zij de middelen om te bestaan hebben veroverd, nu dus niet meer door nood gedreven maar door weetgierigheid. Zoo is de menschheid gekomen en gaat zij voort te komen in het bezit van allerlei kennis, en die kennis kan dan verder de grondslag worden van wetenschap. Kennis toch en wetenschap zijn niet een en hetzelfde. Zal kennis wetenschap worden, dan moet zij allereerst door de critiek worden gereinigd, vervolgens naar eene wel overlegde methode worden bearbeid en aangevuld, ten slotte worden afgeleverd als een samenhangend tafereel. Een tweetal voorbeelden uit eigen tijd en eigen land moge dien overgang van kennis tot wetenschap toelichten. Buys Ballot heeft door opmerkingen omtrent de verschijnselen in den dampkring critisch te zuiveren, methodisch te bearbeiden en aan te vullen en door ten slotte te zoeken naar samenhang in de zoo verkregen feiten een nieuwe wetenschap het aanzijn gegeven: de meteorologie. Tiele heeft, door wat

Sluiten