Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wijsgeerig te zijn van karakter. Er is een wijsbegeerte van den godsdienst, een wijsbegeerte van het recht, een wijsbegeerte van de geschiedenis, eene van de taal, eene van de natuur. Behalve die vijf is er nog een wijsgeerige zielkunde, een wijsgeerige zedenkunde, een wijsgeerige schoonheidsleer. Voeg daarbij de leer der kennis, de logica en de metaphysica, algemeen geacht als de wijsgeerige vakken bij uitnemendheid, dan wordt de reeks door de geschiedenis der wijsbegeerte zelf, als twaalfde in de rij, besloten. 1 eneinde nu de hoogere eenheid, waarin die twaalf misschien zijn op te lossen, te vinden, trachten wij ze vooraf te verdeelen in groepen. En dan bieden zich het allereerst de vakken aan, die zich bezig houden met den aard en de wetten van onze kennis zelf : de leer van het kenvermogen en de logica. Op den voorgrond sta, dat wij niet te vragen hebben naar hare nuttigheid. Werpt de wetenschap vruchten af voor de praktijk, die vruchten zullen niet worden versmaad, maar om vrucht is het geen enkele wetenschap te doen. De wetenschap gaat uit zooals Abraham uitging, niet vragend waarheen, naar een land, dat de Heer hem wijzen zou. Het is alleen de vraag of het onderzoek een zaak betreft, de moeite van eenig onderzoek waard. En dan mag toch worden gevraagd, wat méér de moeite waard kan zijn van wetenschappelijken arbeid dan een onderzoek naar den aard der menschelijke kennis zelf. Een leger van geleerden, verspreid over geheel de beschaafde wereld, is bezig om ten koste van zwaren arbeid aan natuur en geest hunne ge-

" o

heimen te ontwringen. Welke vraag kan van dieper

Sluiten