Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ik later Spinoza en Leibniz legde op de lippen. Liet ik Plato onzin spreken? Heeft Aristoteles geschreven om niet? Ach, naamt gij met eenige aandacht kennis van mijn leven, gij zoudt veeleer zien, dat de problemen wel dezelfde blijven, maar door mij toch worden gebracht op hooger niveau, ja, dat mijn leven — ik heb het aan de wereld doen zeggen en bewijzen door Hegel — één gang is van logische ontwikkeling". Zoo spreekt de metaphysica en verklaart iemand haar nutteloos in naam van Kant, op Kant zelf doet zij tot hare verdediging een beroep. Daartoe wijst zij niet op het verschil, volgens sommigen bestaande tusschen den eersten en den tweeden druk van diens Redecritiek. Men heeft dat verschil aangenomen en op grond daarvan Kant's karakter aangetast. Wie echter de hoogheid van Kant's karakter te na komt, doet niet anders dan zichzelf vonnissen. Maar er is iets anders. Welk beeld vertoont dan nu die ervarings-

O

wereld buiten welke het ons verboden is te treden ? Er is gekroonde zielenadel, maar er is ook zielenadel, wreedelijk vertreden. Er is bitter lijden van ongerepte onschuld. Er is onmenschelijke tyrannie. Er is tergend oppermachtig onrecht. »Deze schapen, wat hebben u die gedaan?" predikte van der Palm, den dag, waarop duizenden jongelingen werden gevoerd naar de afgrijselijkheden van het slagveid. Of er recht in de wereld Is? De natuur althans weet er niet van. De zon schijnt over boozen en goeden, en de akker van goeden en boozen wordt door den hagel gelijkelijk verwoest Neen, de orde der dingen let niet op der menschen zedelijk streven. De natuur is noch recht- noch onrechtvaardig. Zij houdt zich onzijdig

Sluiten