Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ten opzichte van zonde en deugd. Zóó leert ons de ervaring. Maar Kant — en het is zijn hoogste eer, -— is die wereld der ervaring uitgetreden. Kant heeft, op grond van de zedewet in zijn binnenste, besloten tot een Eeuwige Macht, die de weegschaal in de hand houdt van het recht. Staande bij de graven, heeft Kant, op grond van diezelfde zedewet, het bestaan geleerd van een niet ervaren wereld aan gene zijde des grafs, in het aangezicht des doods geprofeteerd van onsterfelijkheid. Neen, de wereld der verschijnselen is te onvolkomen, te verward, dan dat de mensch er bij zou kunnen rusten. Philosophieën gaan voorbij, philosophie zal er altijd wezen, zeggen wij met Schiller. Nooit anders dan door tijdelijke uitputting gaf de mensch zijn zoeken op. En wie het opgaf, de vragen kwamen weder tot hem van een zijde, van welke hij dat het minst had verwacht, zij werden hem weder voorgelegd door zijn eigen kind. De doodsklok wordt geluid over de metaphysica. Men kan echter wel luiden, maar daarom sterft zij nog niet. De dissonanten der ervaring-wereldvragen om oplossing. De tegenstrijdigheden smeeken om verzoening. Het eindige beknelt het denken en benauwt het gemoed. Als een torso werpt de wereld der ervaring haar lijnen in de lucht. Het oneindige, hoewel nooit ervaren, laat den mensch. of hij wil of niet, nooit los. Alfred de Musset gaf woorden aan ons aller voortdurende

o

ondervinding : »Je ne puis. Malgré mois 1'infini me tourmente."

Is het alzoo de taak der metaphysica, eenheid te brengen in de menschelijke kennis, onderzoek te doen naar den grond der verschijnselen, in die richting

Sluiten