Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

godgeleerde wereld. Zij hebben een geheel geslacht van flinke, practische en verlichte predikanten gevormd, die vooral in de Noordelijke provinciën, maar ook elders hun gemeenten bewaarden voor dweepzucht en separatisme.

„Door de Groningers is de stoot gegeven aan de oprichting van predikanten-vereenigingen, die gewijd aan zuiver wetenschappelijke bespreking van de vragen van den dag, op den duur zooveel hebben bijgedragen tot juister waardeering van gevoelens zelfs bij principiëel verschil van kerkelijke en godsdienstige richting. Slechts de uiterste rechterzijde heeft zich van broederlijke aanraking met andersdenkenden onthouden".

Doch reeds in 1835 was in Duitschland het geruchtmakende boek van David Friedrich Strausz uitgekomen „Het leven van Jezus", in 1840 gevolgd door zijn „Geloofsleer" en de Tubinger school, de oirkonden der Christelijke kerk aan een historische critiek onderwerpende, bracht eene geweldige omkeering der gedachten in de rijen van hen, die het Evangelie als hoogsten levensrijkdom beleden en daarom vooral zich geroepen achtten, het in zijn goddelijke waarheid — ook ter wille van de gemeente te verdedigen.

Onder aanvoering van den wijsgeer Opzoomer en den theoloog Scholten brak een nieuwe geestesbeweging zich baan, die als „moderne theologie", later meer eenvoudig „moderne richting" geheeten, het historisch onderzoek van de heilige Schrift, van schriften der apostolische vaders en van de kerkvaders ter hand nam.

Men moet, als schrijver dezes, in die dagen geleefd hebben, om te weten, te gevoelen, met welk een brandenden ijver alle vragen, die met die beweging verband

Sluiten