Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van deze critiek, welke zich laat verklaren door het individualistisch standpunt, waarop beide heeren staan.

De zin is op te maken uit den volgenden gedachtengang. Gemiddeld brengt ieder meer voort dan hij verteert; zoodat de algemeene welvaart en rijkdom toeneemt; dus komt vermeerdering der geboorten het geheel ten goede. Omgekeerd zal —■ tenzij door slechte verhoudingen — de algemeene welvaart aan ieder persoonlijk ten goede moeten komen. Dit is ook het standpunt door Arsène Dumont ingenomen. Zijn onderzoek leerde hem: „dat, waar de volksvermeerdering ophoudt, de waarde vermindert van man en vrouw, dat familie en vaderland met ondergang bedreigd worden, en dat het gevolg is het afnemen van den rijkdom waaraan de economen alles ten offer willen brengen".

De oorzaak is duidelijk: grond, kapitaal en arbeid moeten evenredig aan elkaar zijn bij de productie van rijkdom; ontbreekt een dezer factoren, dan vermindert ook de productiviteit van de beide andere (pag. 46).

Ook Dumont neemt het standpunt in, dat de opofferingen van het individu voor het geheel, indirect weer aan het individu ten goede komen. „Ieder menscli, die niet geboren is geworden, beteekent voor de maatschappij een geldelijk verlies, een verlies van kapitaal, maar het verlies in moreele waarde is nog grooter" (pag. 47).

In 1898 verschijnt een tweede werk van Arsène Dumont '). In dit wTerk zoo rijk aan inhoud, bestrijdt hij, ofschoon wars van godsdienst, thans onomwonden het beginsel der revolutie, want in het individualisme dat thans Frankrijk bedreigt, ziet hij de nawerking van de leer van Rousseau -).

Deze leer uitgaande van de autonomie van den mensch, noemt hij „een noodlottige dwaling zoowel van uit algemeen maatschappelijk standpunt beschouwd, als uit 't oogpunt der wetenschap." Als een ge-

1) Arsène Dumont. Natalité et Démocratie. 1898. six conférences a l'école d'anthropologie.

2) Les philosophes qui comme Roussean, ont supposé, sans même tenter de la démontrer, tant le fait leur semble indéniable, que les hommes étaient des touts absolus et complets, pnisant la source de leur droit dans 1'autonomie de leur volonté, ont été obligé d'imaginer nn contrat social pour relier artificiellement ces nnitéssans liens naturels, ces grains de sable sans cohésion. pag. 144.

Sluiten