Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wordt, en op alles het fabrieksmerk van gelijk- en gelijkvormigheid staat afgedrukt, waarin dus de dood heerscht en niet het leven, dat altijd verscheidenheid met zich brengt. Men kan bemerken, dat dit ideaal van onzen modernen, industrieelen tijd is ontstaan op de fabriek onder den indruk van de macht van den mensch en niet te midden van de levende natuur onder den indruk van de macht en de majesieit van den Schepper aller dingen.

Want dit is juist het voornaamste, dat er aan dit ideaal onbreekt: het 1 e v e n, d. i. het o r g a n i s c h e. Het is alles mechanisch. Het is alles in elkaar gezet als eene machinerie en daarom is het ook tot dood en onvruchtbaarheid gedoemd. De proeven ermede zouden nog veel gevaarlijker zijn dan die met het liberalisme genomen zijn. Door het liberalisme toch met zijne denkbeeldige „vrijheid" kwam één stand in den druk,

nl. de vierde stand, de arbeidersstand. Doch door het socialisme

met zijn nog veel meer denkbeeldige „vrijheid" zouden alle standen in den druk komen. x) Want het zou waarschijnlijk uitloopen op uitputting van den bodem, op verarming der geheele maatschappij,-) op onderdrukking van het Christendom en op ondergang van onze geheele hedendaagsche cultuur3).

') Over de onmogelijkheid van het socialisme ook uit het oogpunt van het gezag, bij gebrek waaraan reeds zoovele coöperaties tegronde gingen, zie men bv. een zeer helder instructief artikel in de Klaroen van 1910.

') Zie daarover b. v. Mr. N. Q. Pierson, Grondbeginselen der Staathuishoudkunde.

3) Vg. ook J. C. Sikkel, Het brood der Kerk, 1907, blz. 28: „Tenzij de beteekenis van het Woord Gods en van de publieke religie en daarmede van de Kerk, de beteekenis van geestelijken arbeid en geestelijke waarde voor het sociale menschenleven, weer erkend wordt allereerst door hen, die voor dit leven het recht bestellen, zal er in de sociale maatschappij der toekomst naar de economische rekeningen, idealen, studiën en rechtsbeschouwingen onzer

Sluiten