Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

„inliepen of tegen elkander strijdig waren." Juist is het als hierop H. de Cock (de zoon) dit zegt: „En nu vraag ik, of iets meer „verlangd worden kan van een leeraar der Gereformeerde Kerk, „en of deze, indien meer van hem gevorderd wordt, niet verplicht „is voor den Heere dit te weigeren? Toen dit gevorderd werd, „en er te vergeefs bij alle hoogere en lagere kerkbesturen handhaving van zijn goed recht was gezocht, kwam men tot de „daad, waarvan men voor dit leven niets dan smaad, verdrukking „en vervolging kon verwachten."

Maar, zeggen sommigen, niet om de waarheid, maar om ongehoorzaamheid aan de besturen kwamen zij in moeilijkheid en werden zoo vervolgd. Maar wij zeggen: juist de waarheid was het die hun volstrekte gehoorzaamheid aan de besturen, en hun leervrijheid deed tegenstaan: zij wilden alleen gehoorzaamheid aan de besturen en hun reglementen en instellingen, indien, en voor zoover, zij niet met Gods Woord streden. Die bepaling nu stonden de besturen nimmer toe. Daar zat het: de besturen de hoogste macht in de Kerk; öf: Christus en Zijn Woord. Daarop werd de Afscheiding een noodzakelijkheid, iets onvermijdelijks: immers twee lijnrecht tegen elkander ingaande beginselen: de reglementen met hun leervrijheid bovenaan, öf het Woord Gods en de daarop gegronde drie Formulieren van eenigheid. Twee machten, die elk hun besliste vertegenwoordigers hadden: de besturen, en .... de Afgescheidenen.

Dat was de diep liggende oorzaak van de woede tegen hen, bij kerkelijke en wereldlijke overheden en volk. Of zou die woede zonder dien dieperen grond te verstaan zijn? Neen, een ieder voelde zich door die Afgescheidenen bedreigd in hetgeen hem het dierbaarst was: den tijdgeest, die aan het schepsel zoozeer genoeg had. Die tegenstand, die tegen de Afgescheidenen openbaar werd, is onmogelijk te verklaren uit de overtreding of verwaarloozing van enkele synodale voorschriften op zich zelf, maar alleen uit het stellen van Gods Woord, en wegens dat Woord, van de oude Gereformeerde waarheid, bóven alles. Dit was het, wat de geesten wakker maakte; en onze Afgescheiden vaderen met verachting, haat en spot deed overladen.

Tweeërlei geest stond bewust tegenover elkander!

Doch wij willen nog met een eenigszins dieperen blik beschouwen den aard en het karakter der Afscheiding.

Het beginsel, niet de aanleiding op de onderscheidene plaatsen, of de punten van aanknooping van den strijd, maar het beginsel, waaruit de Afscheiding opkwam, en waardoor zij gedreven en

Sluiten