Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gang bedreigd. Er is geen enkel deel van de Noordelijke Nederlanden, dat van den krijg tegen de Spanjaarden zóóveel te lijden heeft gehad.

Wij willen de historische teekening óók niet

Staatkundige beginnen, zonder even op den Staatkundigen toestand gewezen te hebben, daar deze toestand nauw samenhangt met dien van het godsdienstige leven, en veel verklaart van wat daarop van invloed is geweest.

Het eigenaardige van de landen waarover wij spreken is, dat zij sedert den 80-jarigen oorlog geen zelfbestuur kregen. Elk gewest van de zeven provinciën regeerde zichzelf, maar Brabant werd geregeerd.

Zelfs een „landdag", die nog in „het Landschap Drenthe" bestond, was aan Brabant of Limburg niet gegund. De zuidelijke provinciën werden „Generaliteitslanden", d.w.z. zij vormen een grondgebied, dat aan de „Staten-Generaal" der 7 provincies toebehoorde en waarover die staten alles te zeggen hadden.

Ze waren wingewesten.

Dit is inderdaad een schaduwzijde voor ons zuidelijk Nederland geweest en — gebleven.

Alleen voor het gedeelte, dat tot Holland werd gerekend (Geertruidenberg, „de Hollandsche dorpen aan de Langstraat", Zevenbergen, Klundert, Willemstad en Bergen op Zoom) was de toestand iels gunstiger.

Uit deze staalkaart van landen zijn na 1830 de beide provinciën Noord-Brabant en Limburg gevormd.

Wij willen nu trachten, den gang der reformatie in deze twee provinciën in korte trekken te teekenen.

Het feit, dat het grootste deel van de tegen. woordige bewoners van N.-Brabant en Limburg

bewegingen. ^ Roomsche kerk behoort, zou tot de gedachte

aanleiding kunnen geven, dat de Reformatie in deze streken van geringe beteekenis is geweest en ternauwernood deze landen heeft aangeroerd.

Wie echter de historie raadpleegt zal tot de ontdekking komen, dat he tegenovergestelde het geval is geweest.

Reeds Vroeg was hier beweging tegen de Roomsche Kerk.

Toen Luther genoopt was met de Roomsche Kerk te breken, om terug te keeren tot de gehoorzaamheid aan de Heilige Schrift, heeft zijn getuigenis een breede schaar van ernstige mannen bezield, die naar

Sluiten