Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Staat te kunnen terugkeeren.!) Later echter in 1872, bij de oprichting van de Standaard, werden de afscheidingsbeginselen door Dr. Kuyper met volle bewustheid en principieel op politiek terrein geïntroduceerd.

Na de besliste krachtige doorvoering der afscheidingsbeginselen zoowel op politiek als kerkelijk gebied zijn dus nu reeds een veertigtal jaren verloopen. Wij kunnen dus nu langzamerhand de balans opmaken en zien, of het voordeel van dezen weg het nadeel overweegt, ja dan neen.

En dan moeten wij zeggen, dat wij deze afscheidingsbeginselen in hooge mate bedenkelijk achten voor Kerk en Volk, al weten wij, dat zij, die haar propageerden en nog propageeren, daarbij geheel zijn te goeder trouw, ja, meenen, door te handelen, zooals zij handelen, Gode een dienst te doen. En nu gelooven wij dit niet alleen theoretisch, maar ook praktisch te kunnen aanwijzen.

Daar zijn allerlei verschijnselen vooral in het groote stadsleven, die onze aandacht weer meer dan ooit bij die beginselen hebben bepaald. Bij ons allen is nog in levende herinnering de groote zeelieden- en bootwerkersstaking, waardoor vooral Amsterdam en Rotterdam verleden zomer in beroering werden gebracht. Deze staking droeg inzonderheid te Amsterdam een geheel ander karakter dan gewone stakingen, omdat thans, door anarchistischen invloed, het terrorisme veel erger heerschte dan anders. Zelfs vrouwen en kinderen werden in haar veiligheid bedreigd. Zelfs het zwakste en meest weerlooze werd dus niet meer ontzien. Alle gevoel van eer en

1) Dit heeft Groen pogen te doen in 1876. Toen schreef Groen met zekeren weemoed in de Nederlandsche Gedachten: „In de onderwijskwestie stel ik de facultatieve splitsing der staatse hooi, na de deerlijk mislukte proefneming van eerlijke concurrentie, weder aan de orde van den dag. Menigeen is verbaasd, dat ik tot het sjibboleth, waaraan ik steeds de voorkeur heb gegeven, terugkeer." Doch toen was het te laat. Het separatisme had reeds, vooral door invloed van Dr. Kuyper, tezeer doorgewerkt. Het blijft de eere van Beets, dat hij in 1869 tegen het separatisme gewaarschuwd heeft, doch Beets was te weinig dogmatisch aangelegd om dezen strijd principieel te kunnen voeren tegenover Dr. Kuyper. Dr. Hoedemaker moest komen om juist tegenover Dr. K. aan te wijzen, hoe hier eene afwijking lag (inzake art. 36) van de Gereformeerde (en Schriftuurlijke) gedachte.

Sluiten