Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Over het Onbewuste.

§ i. Begripsbepaling.

Het bewustzijn is zulk een wonder verschijnsel, dat Du Bois—Reymond het niet ten onrechte een van de zeven wereldraadselen noemde.x) En Ernst Haeckel, die deze alle, op één na, n.1. dat der substantie, meende te kunnen oplossen, wist van het bewustzijn zoo weinig eene verklaring te geven, dat hij het eindeloos terugschoof en van eeuwigheid, in den eenvoudigsten vorm, aan alle atomen toeschreef.1') In het bewustzijn hebben wij met een onmiddellijk besef, met eene rechtstreeksche psychische ervaring te doen, die wij zeiven moeten maken, om er iets van te verstaan. Het is een oorspronkelijk verschijnsel, dat niet verder herleidbaar, niet in factoren te ontbinden is, en daarom, evenmin als kleur of licht aan den blinde, door eene definitie kan duidelijk gemaakt worden. Eerst door het bewustzijn kunnen wij iets van het bewustzijn verstaan; het maakt zich door zichzelf bekend; het schijnt bij zijn eigen licht; het is een principium per se notum.

' F.mil du Bois—Reymond, U eb er die Grenzen des Naturerkennens. Die sieben Weltrathsel. Zwei Vortrage. Leipzig 1882, blz. 78.

2) Haeckel, Die Weltrathsel. Bonn 1899, blz. 259; verg. Du Bois— Reymond t. a p. blz. 71.

Sluiten