Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

lijke philosophisch als noodzakelijkheid vooropstelde, kon hij, — ondanks den bewonderenswaardigen vorm, dien het materialistische Darwinisme, en trouwens de geheele natuurwetenschap reeds in zijn tijd had aangenomen niet instemmen met hetgeen de natuuronderzoekers toen* maals veelal geloofden, namelijk dat de kennis der krach* ten, die behooren tot het gebied der natuur* en scheikunde en der uiterlijk waarneembare biologische krachten, een beschouwing over geestelijk werkende krachten onweten* schappelijk deed schijnen. Hij trachtte daarom aan te toonen, hoe datgene, wat het Darwinisme aanneemt, overal op de geestelijke krachten in de wording van de levende natuur wijst.

Hoe namen nu zekere natuuronderzoekers datgene op, wat Eduard von Hartmann te berde bracht? Ongeveer op dezelfde wijze als heden ten dage sommige menschen datgene opnemen, wat de geesteswetenschap in het licht stelt, en voornamelijk diegenen, die zich zoo ingeleefd hebben in een natuurwetenschappelijke wereldbeschouwing

dat alles hun als wilde fantasie voorkomt, wat niet met hun inzicht overeenstemt. Zoodanige personen, die bij het optreden van Eduard von Hartmann meenden, dat zij alleen de echte, ware wetenschap in bezit hadden, lieten zich ongeveer op de volgende wijze uit: Och, Eduard von Hartmann is maar een dilettant; hij weet niets af van de eigenlijke kern der resultaten door de natuurwetenschap verkregen; men behoeft zich niet te laten misleiden door deze »Philosophie van hetonbewuste«, die duidelijk de sporen draagt, door een leek te zijn ge* schreven. Vele besprekingen verschenen er, die alle Hartmann voor dilettant uitmaakten en aantoonen wilden, dat hij juist datgene, waar het bij de natuurwetenschap om gaat, niet begreep.

Onder de vele geschriften, die zich tegen zijn inzichten kantten, verscheen er ook een van iemand, die zijn naam niet noemde, een zeer doordacht geschrift, geschreven

Sluiten