Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ductie-middeleti — grond en bodem, groeven en mijnen, grondstoffen, werktuigen, machines, verkeersmiddelen — in gemeenschappelijk bezit en de verandering der warenproductie in eene socialistische, voor en door de gemeenschap gedreven productie, kan bewerken, dat het grootbedrijf en de steeds aangroeiende productiviteit van den maatschappelijken arbeid, voor de tot nu toe uitgebuite klassen, van een bron van ellende en onderdrukking wordt tot een bron, waaruit de hoogste welvaart en alzijdige, harmonische vooruitgang ontspringt.

Deze maatschappelijke verandering beteekent de bevrijding niet alleen der arbeidersklasse, maar der geheele menschheid, welke onder de huidige toestanden gebukt gaat. Deze bevrijding echter kan slechts het werk der arbeidersklasse zijn, wijl andere klassen, niettegenstaande haar onderlingen belangenstrijd, op den bodem van het privaat-bezit der productie-middelen staan en het behoud der grondslagen der huidige maatschappij tot gemeenschappelijk doel hebben."

Zoo wordt dus alles op één worp gezet: met het behoud en de ineenstorting van het kapitalisme blijft en verdwijnt alle wee. Tot dit optreden moest Marx komen, krachtens zijn historisch-materialisme, in klassieke verklaring aldus omschreven: „De productiewijze van het materieele leven bepaalt het geheele sociale, politieke en geestelijke levensproces. Het is niet het bewustzijn der menschen, dat hun zijn, maar juist omgekeerd hun maatschappelijk zijn, dat hun bewustzijn bepaalt."

De inhoud van godsdienst, recht, zedelijkheid, in één woord de geheele „ideëele bovenbouw", alle geestelijk verschijnsel wordt herleid tot eene weerspiegeling van de productie-verhoudingen. Zedenverbastering en religieuze verdwazing, politieke ontaarding en kunstbederf, misdaad en prostitutie, imperialisme en chauvinisme, ja zelfs het hygiënisch ongerief, door de vliegen teweeggebracht, — het vindt alles in het kapitalisme

Sluiten